Tessera caerulea — commentariolum. Tessera rubicunda — nota textualis. Tessera viridis—translatio.

ACTUS V, SCENA i blue
BEATRIX, REPARATUS

Beatrix Reparatum a fuga revocare, sed frustra, laborat. Tandem manibus eius genibus insectis eum aliquantulum moratur.

BEAT. Ah siste, nate, properantem gradum.
Fugis parentem?
REP. spacerspacerspacerspacer spacerMemoriam fugio mei,
Tuosque vultus, quos mei sceleris pudor
Fecit timendos.
BEAT. spacerspacerspacerspacerOra si matris times,
Ad quae recurres?
REP. spacerspacerspacerspacer spacer Omnium ex oculis nocens spacer2785
Hoc amovebo corpus aerumnae grave, red
Hominesque meque fugere tentabo.
BEAT. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerMane.
Miserae oro parvas de Beatrici moras.
Nam si recedis, vita quoque fugiet mea.
Iam mater ultra non ferar, ne te in fugam spacer2790
Hoc triste rapiat nomen. Ut curam exuas,
Exuere matrem propero. Miserandas rogo
Non iam parentis, suscipe ancillae preces.
Has recipe lacrymas pretia tantillae morae.
Ut laeta saltem moriar, hanc veniam dato, spacer2795
Patiare tecum ut colloqui extremo sono,
Deinde morituram linque. Quid refugis dare
Spatium parenti, quae dedit vitam tibi?
Unam vel horam si fugam sistis, ferar
Vixisse per te. Fata tum demum ultima spacer2800
Lubens capessam. Quis dabit pro te mori?
REP. Pro me laboret nemo miseratus mori.
Per me recuset nemo. Tot morti viros
Non haec dedisset dextra, si pro me mori
Daretur ulli. Factus alienae necis spacer2805
Tam rigidus author quid redemptorem moror?
Per me ipse moriar. Ultimam fati viam
Multis aperui, carnifex tandem mei
Stygi litabo victimam infernae sacram,
Et corpore animae abrumpam inhaerentis moras, spacer2810
Ne pereat orbis pondere gravatus meo.
Aliquod petendum est rupis aeriae iugum
Unde aequor, arva prospici, atque urbes solent.
Hinc ferar in undas, inque saxorum lacer
Pendebo acutis cautibus toti grave spacer2815
Spectaculum orbi factus, hominibus, et feris.
Mori volentem mitte. Quid tardas gradum
Genibus utraque pondus iniiciens manu?
Relinque solum. Mortis urgendum est opus.
BEAT. Te per dolores quos tuli in partu precor, spacer2820
Resiste.
REP. spacerPer te, quos mea ex vita magis
Hausisti, abire supplico in mortem ut sinas.
BEAT. Non fiet unquam tam ferum per me nefas.
REP. Per me ergo fiat, maius hoc quando malum
Patrare nequeo.
BEAT. spacer spacerspacerspacerSiste dum pauca eloquar. spacer2825
REP. Te vel loquentem audire cruciatu magis
Omni fatendum est mihi fore onerosum et grave.
Sed loquere. Nostris cumulus accedat malis
Audire matrem. Sana consilia ingere,
Non dimovebis animum ab incepta fuga. spacer2830
BEAT. Quae verba post, vel ante, vel quibus haec feram?
Nimis obstinato amoris excludis mei
Violentus animo signa. Quod ventis loquar,
Scio, quod procellis, sed loquar. Ventis deus,
Et qui procellis imperat, poterit tui spacer2835
Sedare fluctus pectoris et hyemem gravem.
O nate! Natum te voco? Matrem fugis,
Reparate. Num sic dico?
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacer Sceleratum voca.
BEAT. Tibi nomen aptes gravius inferno licet,
Terribile, dirum, triste, inauditum, ferum, spacer2840
Hoc semper animo memoria, et dulcis tui
Amor manebit. Tollere parentis fidem
Vis nulla potuit unquam ab hoc cordis loci,
Utcunque matrem corde pepulisti tuo.
Aetatis o quam tempora ineuntis tuae spacer2845
Meminisse dulce est, pendulas collo manus
Cum mihi tulisti ad oscula et faciles iocos,
Cumque ore matrem lacrymabundo sequi
Solitus petisti, pondus ut manibus meis
Te dulce ferrem, te reclinarem sinu, spacer2850
Dum tua rigeret lumina invitus sopor.
Hei mihi! Quod istam saeva mutare indolem
Vicissitudo potuit, et talem dies
Afferre casum, quo Beatricis pium
Potuisti amorem spernere, et iustas preces. spacer2855
Quo te viderem corde struere adamantino
Monitis repulsam, genibus accessum tuis.
Prohibere nostrum, fugere maternos sinus,
Lacrymasque fastidire, et aversos retro
Tenere vultus, dum peroraret parens. spacer2860
Monstra peperisti, tempus. Alternat suos
Natura cursus. Fallimur matres, viros
Genuisse quod vos credimus. Rupes, feras,
Saxa generamus. Quo rapis miseram, dolor?
Heu me! Quid egi? Voce peccavi impia. spacer2865
Non te decebat, me feram et saxum voco.
Magis istud aptum est nomen aerumnis meis.
Nam, nisi fuissem fera, creavissem minus
Te mihi ferocem. Sique non saxum forem,
Non horruisses saxeus nostras preces. spacer2870
Non iam stetisses durus et lacrymas meas
Oculo irretorto et aure transisses pigra.
Nam quid ago? Numquid fulmini clamo? Aut prece
Scopulos lacesso? Numquid ingemuit meo
Victus dolore? Aut vocis obsequium dedit spacer2875
Mihi lacrymanti? Misera nunc demum feror
Cum te mei nil miseret. Heu! Cupio mori,
Cum video, pro quo vivo, nil memorem mei,
Pro quo dolere cogor, oblitum sui,
Pro quo fatigo numen ardenti prece, spacer2880
Animum induisse hostilem et ingratum Deo.
Quo vota tandem et ultimos gemitus feram?
Cui destinabo, quas recusasti, preces?
Deone? Corde sed removisti Deum, red
Sanctis? Tonantem citius iratum prece spacer2885
Quam te valebunt flectere. Adamantem geris
Cor circa, et aere pectus indomito riget.
Tu sola virgo et mater, ad cuius sonum
Pietatis iras ponit aetherias pater
Hominum et deorum, respice dolorem meum. spacer2890
Succurre nato, mater es. Matrem iuva,
Natum tulisti. Quo uum affixum cruci
Miserata natum es, innocens quando mori
Pro facinorosis voluit, hic vultu mei
Miserere nati, quemque pretiosus tui spacer2895
Nati redemit iugi ab interitu cruor
Perire prohibe. Fac aberrantem gregi
Ovem reducat pastor, et natum parens.
REP. Satis impetratum est temporis ut animam meam
Pietate crucies. Tacitus in paenas fui spacer2900
Hucusque amoris verba materni audiens.
Nunc fugio, ne me pondus aerumnae opprimat,
Quo sentio intus cordis arctari fibras.
Fugio meipsum. Fugio conspectum tuum.
Fugio Deum diemque. Si possem quoque spacer2905
Fugerem hoc quod essem, ne mei indicium foret,
Et testimonium aura flagitii daret. red
Invisa nostri cuius usuram mihi
Quando dedisti, hoc in sepulturam caput
Utinam intulisses! Te modo habuissem minus spacer2910
Miseram ex parente, tuque, quod peius malum est,
Non me edidisses mundo et hominibus gravem.
Sed fugio, soli scelera committam fugae.
BEAT. Crudelis ergo matris aspectum fugis,
Nec te parentis miseret. Haud fiet, fugam spacer2915
Fel siste, vel me tolle fugituro moram.
Alia implicatas arte non solvi has manus,
Nisi sic, videbis. Siste te, vel me feri.
REP. Facile impetrabis. O fere oblitam sui
Dextram furoris! Ergo stimularis, anime, spacer2920
Ad perpetranda scelera, nec sponte occupas?
Pudeat stuporis. Matris in iugulum manus
Violenta currat, et fugae aperiat viam
Impulsus iste.

bar

ACTUS V, SCENA ij
ANGELUS, REPARATUS, DAEMON, BEATRIX

Reparatus matrem interficere cogitans ab angelo revocatur, a daemone vero ad sui interfectionem impelliter, quod ne fiat Beatrix eum dimittit et ab ipso recedit.

ANG. spacerspacerspacerSiste.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerQuis animum sonus
Increpat ab aure?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerAurae.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacer Quid aeriae moror spacer2925
Nymphae querelas? Aura vel fuge vel tace.
Vel, ne erret ensis, huc facem praefer.
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerRefer.
REP. Facinus relinquam?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerInquam.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerEt manum referam?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerFeram.
REP. Est vel parentem occidere homicidae decus
ANG. Dedecus.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerInani num loquor vento? An levem spacer2930
Animavit auram vita?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerIta.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer Alicuius viri
Spiritus es has inter hederas?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerErras.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer Styge an
Remissus? Aut quid deterius?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerAetherius.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacer spacerEx
Qua parte caeli, qui pius est adeo?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerAdeo.
REP. Cuiusve comes es mutuus?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerTuus.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacer An meum spacer2935
Hoc patitur ingenium?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacer spacerGenium.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerAn est spes super
Pietatis?
ANG. spacerAetatis.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerBona aetatis fluunt
Syncera nunquam.
ANG. spacerspacerspacerspacer spacer Sera nunquam.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerSed mala
Intus forisque agnosce, et ex cute.
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerExcute.
REP. Excutere quicquam poterit ex animo?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacer Imo.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerQuid? spacer2940
Num clamor?
ANG. spacerspacerspacer Amor.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacer An cordis?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerIs.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerFidei?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacer Dei.
REP. An vis doloris?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerOris.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerOrando doce
Quid loquar ut iras mitigem Dei mihi.
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerHei mihi!
REP. Sed haeret lingua conantis loqui.
Impedior a quo nescio.
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacer Scio.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacer Quid est? spacer2945
A qua retardor aspide? Mone.
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerDaemone.
REP. Quid quaerit ille hac arte?
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacer Te.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer Mene ut premat
Vacat ille fraudi? red
ANG. spacerspacerspacerspacer spacerAudi.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerAudio.
DAEM. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerIo.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerQuem das locum?
Sequor.
DAEM. spacerAequor.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerUndas vis petam? Sed quis deus
A matre, modus aut solvet humanus?
DAEM. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer Manus. spacer2950
REP. Tangere parentem ut audeam?
DAEM. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacer Eam.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerUt invita eam
Genitrice?
DAEM. spacerTricae.
REP. spacerspacerspacerspacer spacer Nil potest animo manus
Quamvis volente.
DAEM. spacerspacerspacerspacer Olente.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerNon patitur Deus.
DAEM. Heus.
REP. spacerspacerspacerspacerQuid iubetis, inferi?
DAEM. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerFeri.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer spacer Manum
Cui admovebo? Nulla vis inest ibi. spacer2955
DAEM. Tibi.
REP. spacerspacerspacer Ferendus ut manu expirem mea?
DAEM. Ea.
REP. spacerspacerspacer Obsequendum est. Mater, en spatium fugae
Quoniam negatum est corpori, hac animam via
Fugabit ensis.
BEAT. spacerspacerspacerSiste, qua fugias datur
Libera potestas. Hunc modo furorem excute. spacer2960
Fuge, fuge, nate, nil moror. Pretio fugae
Redimantur aurae. Fugere vis matrem? Annuit.
Dabitur, recedo. Tu modo hanc animam refer
Donum parenti, quamque tibi puero dedi.
Hanc oro serves nunc mihi, aeternum Deo. spacer2965
REP. Bene est, recessit. Levior evasit dolor.
Secum illa traxit pondus, unde animam premi
Magis arbitrabar, quam superposito solet
Atlas Olympo gemere, vel tota latens
Enceladus Aetna. Dira proh rabies mali, blue spacer2970
Et conscientiae atra tempestas meae!
Quousque miserum rapitis, et vivum mori
Stimulis dolorum facitis, aerumnae truces?
Laniena quorsum nostra inexpletam famem
Lugubris Orci pascet, et nunquam exuet spacer2975
Curas edaces, hoc quibus Tityri magis blue
Vulneribus immortale, et in paenas iecur
Novas resurgit? Quando redituros dies
Sperabo vestros aurea aetatis meae
Ineuntis astra, et lucidae quondam faces spacer2980
Pietas, fides, pudorque, relligio et timor,
Dum fuerat innocentiae in anima locus?
Periistis eheu, meque tenebrosa Styge
Mersistis atras scelera scrutantem vias.
Nunc restat unum, ut huius expirem ultimum spacer2985
Vitae laborem, et noctis aeterno obruar
Horrore citius quam Dei ultoris manum
Experiar Erebum fulminis adactus face.
Nam vivere ultra horresco. Morales dolor
Ultra videre est. Hinc ab aspectu meo spacer2990
Matrem fugavi, sidera fugabo quoque.
Quid sentio? Oculos subitus afflatu pigro
Stupefecit horror, lumina aspersae obruant
Tenebrae soporis. Aliquid infernus parat
Terribile et atrox. Pareo, quisquis nigri spacer2995
Arbiter Averni es, pareo.

bar

ACTUS V, SCENA iij
DAEMON cum spectris, deinde DESPERATIO cum SEPTEM PECCATIS MORTALIBUS, HAERESIS in habitu Caci, IMPOENITENTIA FINALIS, red REPARATUS

Daemon Reparato soporem immitit. Spectris deinde terret. Postremo Desperationem cum septem peccatis mortiferis, eumque Impoenitentia finali et Haeresi in forma Caci, ut diversas illi mortes proponat, inducit. Reparatus iam evigilans tot mortis generibus propositis deliberat quod potissimum eligat.

DAEM. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerQuievit, bene est.
Exite, Averni monstra, terrores novos,
Novos dolores huius in sensus viri
Encutite. Levis adeste, satyrorum cohors,
Spectisque mentem ludite infernalibus. spacer3000
Satis est, abite. Tuque terrarum abditis
Veni ex cavernis, saeva Deperatio,
Utraque ducens agmina sororum manu,
A morte quarum nomina aeterna fluunt,
Peccata mortis turba quas hominum vocat. spacer3005
Formamque sibi vestemque muliebrem Caci
Haeresis adaptet, compari secum gradu
Impaenitentiamque finalem trahat.
Iniicite amorem mortis et vitae ultima
Offerte dona manibus. Affatu brevi spacer3010
Stimulate citius, ut exitium paret.
DESP. Ego nocte Desperatio inferna edita
Tibi, Reparate, venio consilium ferens,
Ut ista rumpas morte violenta mala
Quae te fatigant. Cogita curae graves spacer3015
Qua mole crescunt, quam Dei immensus furor
In te excitatur, quanta memoriam tuam
Scelera inquietant, et mori dubitas? Adhuc
Animam retentat aura. Quo vitam magis red
Extendis, hoc doloris accrescens onus spacer3020
Tibi longiora †mortis† asciscet mala.
Olcum quid igni infundis, et longo integrum
Producis aevum funere? Expira semel,
Ut mille fugias damna. Moriendi modos
Attulimus omnes, elige ex his optimum. spacer3025
En reste ab ista proditor Iudas Dei
Suspensus auris crepuit effusis humi
Visceribus. Urge hoc facinus, exemplum manu
Imitare forti. Morere, despera, peri.
<SUPERBIA> Superbia ego prognata Lucifero, Deo spacer3030
Semper rebellis, et grave exitium viris
Meditata semper, solita matronis dare
Quibus ora tingant pallida colores novos
Miniumque cerussamque, et edocui comas red
Eruere bustis, quibus adornetur caput. spacer3035
Quae te rebellem hominibus, ingratum Deo,
Superis, parenti, reddidi, extremum fero
Consilium, ut isto montis exosam iugo
Vitam cadendo finias, lapsu pari
Coelo revulsus Lucifer petiit Styga. spacer3040
AVARITIA Ego hostis animi dira Avaritia, et lucri
Genetrix dolosi, cuius impulsu bonis
Tot exuisti praedia, tot aura viros
Omnia rapinis et latrocinio replens.
Hunc tibi ligonem porto, quo terrae abditas spacer3045
Scrutere venas, teque congesta obrui
Vivum ruina, vita quo fugiat, sinas.
LUXURIA Stupri magistra, fax adulterii et parens,
Incestuosi Luxuria petulans tori,
Tibi certa venio nuntia futuri mali, spacer3050
Et suadeo istis corpus immergas aquis.
INVIDIA Has vipereas Invidia ut attrectes iubet. red
GULA His tibi venenis ebria propinat Gula.
IRA Hunc Ira tradit ensem, ut in pectus ruat.
ACEDIA Hac silice venam, anima qua levis effluat, spacer3055
Expers laboris Acedia ut scindas rogat.
Quo dormiendo miseriam et vitam fuges.
HAER. Odiosa superis Haeresis praefert facem
Qua te cremare dignum et arceri aestimat
Superis ab auris. Sequere consilium Caci. spacer3060
IM. Impoenitentiae aure finalis prius
Accipe monentis verba. Blasphema Deum,
Sanctosque, et auras, teque et aetatis tuae
Sera execrare tempora. Extremo indue
Hac rupe cerebrum, deinde in aeternum peri. spacer3065
DAEM. Actum est abunde. Nunc vago circum pede
Pulsate terram. Spargite his dirae locis
Monimenta mortis. Fugite. Quid nectis moras,
Acediae? Curre.
AC. spacerspacerspacerspacer spacerNequeo.
DAEM. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerNum graderis?
AC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacer Parum.
DAEM. Fuge, dico.
AC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacer Praesta vehiculi dorsum loco spacer3070
Frater sorori.
DAEM. spacerspacerAscende, quid tardas?
AC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerNimis
Laboriosum est.
DAEM. spacerspacerspacerspacerOcyus.
AC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacer Fer culcitram.
DAEM. Cape.
AC. spacerspacerspacerspacer Perge lente. Nolo succusses gradum.
DAEM. Reparate, morere. Me duce infernas adi
Violentus umbras. Excute soporem et peri. spacer3075
REP. Sequor ecce quisquis rector Acherontis vocas.
Quid, anime, trepidas? Verane effigies fuit?
An falsa imago lusit hos oculos gravi
Sopore mersos? Falsa, nam fuerat sopor.
Simulacra sed non animus inferna exui. spacer3080
Num vigilo? verum est. Numquid infernalibus
Spectris agebar? Hoc quoque est verum. Vide,
Vide, anime, quantas mortis ostendit vices
Miseratus Erebus. Restis haec, ille est ligo,
Mons iste, et ecce viperas, ensem, faces, spacer3085
Rupem, venena, silicem, et ulterius moror
Subire fatum? Doleo quod cunctas simul
Induere mortes nequeo. Nunc me copia
Creavit inopem. Eligere tam durum est necem,
Quam iam fuisset non mori. En rediit Styge spacer3090
Tibi destinatus nuntius. Formam Caci
Assumpsit Haeresis iterum, ut dubium auferat
Necis eligendae. Qua via incedi iubet
Mortis, abeundum est.

bar

ACTUS V, SCENA iiij
CACUS, REPARATUS

Cacum verum occurrentem Reparatus daemonium existimat, quod prius sub persona Caci Haeresim representarat, sibi eo missum ut qua via moriturus esset doceret. Eum tandem absurdis se clamoribus et vi invadentem arrepta cruce prosternit et mortis eligendae copiam facit.

CAC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerCur petis solas vias,
Reparate frater?
REP. spacerspacerspacerspacer spacerMorte te reducem moror spacer3095
Quo genere fati dubius occumbam prius.
CAC. Male dubitasti, modica quoque fides tua est.
Quocunque letho quis mori in Domino potest.
REP. Dic animi Erinnys qua prius moriar nece?
CAC. Non sum animi Erinyys, sed Deo praeco Cacus. spacer3100
REP. Sis praeco Averni imaginem Haereseos Caci
Sub fronte referens, nunc viam fati indica.
CAC. Daemonium habere me putas?
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerTe daemonem
Quis dubitat ipsum?
CAC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerVae tibi, quoniam ausus es
Cacum vocare daemonem.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacer Et cacodaemonem. spacer3105
CAC. Verbi ministrum sic vocas?
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacer Os diaboli.
CAC. In veritate dico peccasti.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Parum est,
Peccavi in ipsum quoque Deum.
CAC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerForet hoc parum,
Nisi cumulasses me virum electum probris.
REP. Age, sume paenas, et doce ex istis malis spacer3110
Quo genere moriar, ut satisfaciam Deo
Tibique.
CAC. spacerVoces abiice profanas, pias
Mihi laedas aures. Quid satisfactio Deum
Vel te iuvare poterit? Est verbum aethnicum.
REP. Tu sanctitatis pone simulacra improbae, spacer3115
Et me secundum merita praecipias mori.
CAC. Merita? Quid ad te merita? Quid operibus fidem
Meritisque vanis tollis? Ego merita execror
Abominorque.
REP. spacerspacerspacerspacerNunquid a spectris adhuc
Deludor? An hunc psittacum huc Erebus tulit spacer3120
Ut me ante mortem cruciet aeternae magis
Horrore paenae, cuius inferno et cruce
Et lingua purgatorio est gravior?
CAC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerTace,
Qui voce Chanaan loqueris. In verbo Dei
Vocabulum istud triste purgatorii spacer3125
Ubi reperisti?
REP. spacerspacerspacerspacerSi neque in verbo foret,
Neque re, probatur satis ab aspectu et
Oris latratu. Cerberum imitatis canem
Ieiuna solvens ora tricipiti sono.
CAC. Ieriuna odi, nec quadragesima meo spacer3130
Arridet animo, Veneris inamaenos dies,
Cinerumque fugio, sabbatha, vigilias, preces
Rogationum, tempora quatuor. Omnia
Haec a calendis nomina expunxi meis.
Mihi festus annus, festi et in domino dies spacer3135
Omnes habentur, sique latravit cibi
Ieiunus unquam venter haud vitio meo
Factum, at perentum est, quos superstito et Dei
Mandata nimium dura et exemplum ferum
Christi abstinere a carnis usura impulit. spacer3140
REP. Heu trux Avernus! Quousque cruciabor mora
Semihominis huius monstri et infernae Stygis?
Quo vocis huius organa obturem volo,
Cuius nefando tinniunt aures sono!
CAC. Aures, sonum et tinnitum et exosa organa spacer3145
Profanus introducis in templum Dei?
REP. Sancti prophetae, martyres, apostoli
Coactus, et indignus etiamsi, fidem
Imploro vestram: tollite hanc oculis luem
Precor auribusque. Ferre opem tantis malis. spacer3150
CAC. Etiamne sanctos invocas?
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Succurrite,
Animae beatae.
CAC. spacerspacerspacer spacerProh fide modica virum!
REP. Satellites adeste, et armigeri dei.
CAC. Daemonium habes.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerTe comite certum est.
CAC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerMe? Cave
Ne spiritum in me suscites. Zelus Dei spacer3155
Prope me comedit.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacer Comedat infernus precor.
Iam poenitere cupio, ut hoc monstro lever.
CAC. Vox ista poenitentia irarum faces
Succendit animo. Cupio pugnare ocyus.
Nam bestiae ipsa fers characterem trucis spacer3160
In fronte scriptum.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerQuid parat Erinnis novi?
CAC. Primogenite Satanae, arma ut expedias volo.
REP. Ergo execrandis bella cum furiis geram?
Quibus utar armis ut feram hanc pestem domem?
Non longe ab isto stat crucis memini loco spacer3165
Truncata ramis arbor. Ante huius trabem
Fundere solebam, cum pius fueram, preces.
Hanc ad fugandos daemones miras puer
Habere vires didici. Humo avulsam manu
Huius nefanda furiae in occursus feram. spacer3170
CAC. Numquid fugavi in spiritu et zelo canem
Castra exprobantem voce non scripta Israel?
Vox Antichristi est, aut huic Gog est pater
Aut ipse Magog. Nescit Hebraeo loqui
Sermone reprobus. Ipsa non illum Salus blue spacer3175
Servare poterit. Ethnico coram Deo estm
Aut publicano peior, operibus fidem
Dum posse iungi sperat, aut ullum viri
Paenas mereri credit aeternas scelus.
Sed eece rediit. Proh pudor! Secum tulit spacer3180
Crucis figuram artifice fabricatam manu.
Videre mallem daemonis faciem, perii.
Quas fugiam in umbras?
REP. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerRatio successit, pavet.
Ad arma, ad arma, te canem Acherontis volo.
Quid iam moraris? Ecce me invitum facis spacer3185
Stringere potentem hanc in tuas paenas crucem.
Nam morte pius te vel inferni plaga
Odi, execrorque garrulum hominibus malum,
Et scelere quanquam pectus omnimodo scatet
Immunis a te vivere, immunis mori spacer3190
Mihi semper animus.
CAC. spacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerPergis idolum manu
Erigere Moloch.
REP. spacerspacerspacerspacer spacerPergo, rumparis licet.
CAC. Anathema seu maranatha ne iaculer, cave. blue
REP. Nil magica verba, vel cantus moror.
CAC. Maledictio in te et perditio Caini cadat, spacer3195
Instarque Nabuchadnaeraris foenum vores.
Pediculosae te mala Aegypti premant.
Nunquam butyrum, mellis aut gustes favum,
Carnesve comedas passerum, ut Venerem excites.
Turdi et capones a tua mensa exulent, spacer3200
Huiusmodique milli petulantes cibi.
Nunquam in familiam amoris ascribi, aut iocis blue
Vacare cum sororibus sanctis queas.
Elumbis esto, et sterilis et (quod maximam
Reor esse miseriam) operibus vaces bonis. spacer3205
REP. Maledictiones quando benedictas satis
In me evibrasti, recipe nunc votum meum.
Inimica semper moribus castis fides
Cacochristiana, brevius ut dicam, tua
Sit precor, ut hydra pullulet, et hydrae modo spacer3210
Capite amputetur semper. Aetates duas
Non videat orbis, tresve durare amplius.
Aquilone sedem ponat, obliqui rota
Ubi solis auram stringit aversa face,
Ubi tardiora plurimum ingenia infimis spacer3215
Nimis hebetantur sensibus, et aurae pigro
Animaeque torpent frigore, et quando Deus
Punire populi statuit alicuius scelus,
Ponat trisulcum fulmen, et solo tui
Oris flagello utatur, ut mundum premat. spacer3220
Fatale sceptro dogma regali tuum blue
Semper repugnet, nec sibi minus et Deo.
Democratiam quoque monarchiae velis red
Popularem avitae, sobriae insanam, vagam
Praeferre constanti. Esto populorum lues, spacer3225
Ecclesiae hostis, regii exitium throni,
Ruina plebis, rem oderis nullam magis
Quam veritatem atque ordinem. Alieno occupes,
Tuo relinquas sanguini imperium malis red
Partum rapinis. Insita cruoris sitis spacer3230
Circunstet et te caedis innocuae furor.
Et quando moriens spiritum invisum expues,
Prolata ad aures nomina haec feriant sacra
Terrore mentem: missa, sacrificium crucis,
Aqua benedicta, chrysma, purgatorium,
Confessio auricularis, attritio, fides spacer3235
Operosa, votum, liberum arbitrium, preces,
Afflictio voluntaria, indulgentiae,
Imagines sanctorum et invocatio,
Ieiunia, ordo, castitas, meritum, stola
Episcopalis, lineae vestes, mitrae, spacer3240
Arae, sacerdos —
CAC. spacerspacerspacerspacerO abhominatio!
Non erubescis haec ad electos loqui?
Ascende, zele, percute in funda et asini
Maxilla, et armis hunc Philistaeum unius,
Et solitariae fidei. O operum artifex! spacer3245
Babilona vario qui reaedificas sono
In spirito Adonai iubeo, ut expires statim.
REP. Doctor nefande, iubeo ut absistas cruce.
CAC. Non morieris igitur?
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerNon adhuc crucem fugis?
CAC. Tu cauda bestiae, morere.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Tu daemonis spacer3250
Stercus, recede.
CAC. spacerspacerspacerspacer Vivis?
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerAccede et proba.
CAC. Ub es, Iehova?
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerPotius ex barathro Iovem
Stygium vocato.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerVindica servum tuum,
Fidem Caci nunc respice.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerCacatissimam.
CAC. Sed video in oris spiritu aut verbo Dei spacer3255
Nil posse fieri. Fiet in gladio.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerManum
Aptavit ensi daemon. Occurram cruce.
CAC. Sicut Holoferni Iudith, ita caput cruci
Hoc ense tollam.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerConteret potius tuum
Crux ista serpentinum et haereticum caput. spacer3260
CAC. O parce, perii.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Sternitur Erinnys cruce.
CAC. Vitam, oro, serva
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerAn spiritus vitam rogat?
CAC. Mihi crede, non sum spiritus. Cacus vocor.
En carnem, et ora, et ossibus fractis cutem.
REP. Non appulisti huc nuper emissus Styge? spacer3265
CAC. Styga daemonemve nescio, nec unquam tibi,
Nisi spiritu fortasse, ab inferno exii.
REP. In spiritu aderas. Aliquid hic fuerat tui
Stygia remissum nocte.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerNon vidi Stygem.
REP. Nunc age, videbis.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerSiste, et hoc unum expedi, spacer3270
Mactare cur me more vitulorum paras?
REP. Quia sacrificium acceptius nullum Stygi.
Offerre possum.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerQuid tibi feci mali?
REP. Mori volentis quod retraxisti manum
Sermonis importunitate et taedio. spacer3275
CAC. Permitte abire, et linquo moriendi locum.
REP. Sero peroras. Sequeris ambages adhuc.
CAC. Brevis ero. Morere, et sume carnificem Cacum.
Dixi.
REP. spacerBene est. Tacere didicisti malo.
Sed morte disces melius. Interea scias spacer3280
Animo excidisse funeris amorem meo,
Ex quo tremendum manibus assumsi crucem.
CAC. Dimitte rursus, ut mori liber queas.
Vocationis tolle tam sanctae moras.
REP. Tu morere primo, sanctitas cuius viget spacer3285
Sine opere. Quam te malo praeeuntem sequi!
<CAC.> Eligere saltem da genus mortis.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Datur.
Vis monte ab isto cadere, vel saxo huic caput
Impingere?
CAC. spacerspacerIn euangelio ubi est lectum mori
Hac lege quenquam? Morte non scripta est nefas spacer3290
Tolli fidelem.
REP. spacerspacerspacerspacerDefodi in terram cupis?
CAC. Talenta non debemus in terram dare. blue
REP. Hac silice fundes sanguinem.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Eunuchum mori
Praeputiumque scindere,aut silice cutum est
Iudaicus error, nec reformatae decet spacer3295
Fidei magistros, crescere quibus est datum.
REP. Gustabi haec venena?
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerPraeceptum vetat,
Estote sobrii. blue
REP. spacerspacerspacerFacibus his uri placet?
CAC. Melius iubebar nubere. Ego mallem torum blue
Millesimum subire quam flammas semel. spacer3300
REP. Mergere in undis?
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerUnda deluvii abiit.
REP. Praebis artus viperis?
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerVermes negant.
REP. De reste et inse quid putas? Utrum eligis?
CAC. Elecatio arcta est. Unus Holofernem ducem,
Fratremque nostrum sustulit Iudam altera, spacer3305
Qui in charitatis tradidit Christum osculo,
Pretioque potius quam mori nihilo suum
Voluit magistrum. Deinde vivaci fide
Sibi laqueavit guttur.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Exemplo utere,
Et morere laqueo.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacer Fiat in domino. Iube spacer3310
Venire fratres, verba ut extrema audiant.
REP. In tempore adsunt. Milites, mortis reum
Cacum tenete.

bar

ACTUS V, SCENA v
POLIANDER, CACUS, REPARATUS, AIO, MILITES

Poliander Aionem Reparato adducit, qui eum latronem et carnificem Caci constituit. Cacus iam suspendendus latronibus praedicat.

POL. spacerspacerspacerspacerspacerspacerQuae nova haec facies rei,
Cruce Reparatus, reste ut ornetur Cacus?
CAC. Praedestinantis haec Dei manus est.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerspacerspacerspacerspacerspacer Tace. spacer3315
Et nunc, sodales, huius insidias Caci
Cognoscite in me. Nuper oppressum sopor
Stygius tenebat, meque Phlegethontis specu
Turba furiarum missa terrebat nimis.
Quas inter aderat veste muliebri Cacus spacer3320
Indutus, ut videtis, et manibus facem
Hanc praeferebat, cuius ardenti rogo
Vivum cremari iussit, alii aliter docent,
Diversa veluti studia sociorum ferunt.
Deliberanti porro quem fati modum spacer3325
Potius subirem, denuo occurrit Cacus.
Ego ratus esse, quem soporatus prius
Vidissem, in habitu imaginem Haereseos Caci,
Immaniorem morte, vel Stygio virum
Inveni Averno, cuius insulsos iocos spacer3330
Molestiamque vocis odiosae, ut nefas,
Horreo referre. Denique invitam manum
Postquam admovere me coegisset cruci,
Arripuit in me ferrum, ut exanimes solo
Turbaret artus. Hunc humi stratum cruce spacer3335
Et reste collo pensili ornatum trabe
Damnavi ab ista, ut pendulas paenas daret
Animi rebellis in suum et vestrum ducem.
POL. Age, cito suspendatur, attulimus novum
Huc tibi latronem, ut suppleat Caci locum. spacer3340
Auri ille secum et pondus argenti tulit
Suae salutis pretium.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerUt accedat iube.
Dic nomen.
AIO spacerspacerspacerAio.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerQuod genus?
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerCreta ex patre, note
Matre ex Latina.
REP. spacerspacerspacerspacerspacer Patria quae?
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerCreta insula.
REP. Ubi educatus?
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerIn aede politici senis. spacer3345
REP. Quid poscis a me?
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Duo.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerRefer.
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerPrimum ut latro,
Deinde fiam carnifex.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerCuius?
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerCaci.
REP. Concedo, perage munus.
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerHeus, doctor Cace.
Pendere tibi probabo ab operibus fidem.
CAC. Quae propter opera pendulam credis fidem, spacer3350
Nequam et maligne spiritus?
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerPropter opera
Carnis, cacate doctor. red
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerInfirma est caro. blue
AIO Si spiritu regatur est fortis.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerNego.
AIO Probo. Sustulisti Candidam uxorem meam,
Dominante carne, et spiritu carnis duce. spacer3355
Quod propter opus aut opera ab arborea trabe
Tibi pretiosam, et pendulam efficiam fidem.
CAC. Hanc mihi refundis gratiam, uxorem tuam blue
Quod segregavi huc in ministerium, in fide
Et spiritu potentem, et eloquio dedi, spacer3360
Verbique statui praedicatricem fore?
Quod prole fecundavi, et edocui ut manus
Piis latronum et usibus corpus daret?
Propter quod horum me reum mortis putas?
AIO Te dignum et horum propter, et harum, et omnium spacer3365
Tam faeminarum quam virum exemplum puto,
Qui ligno ab isto litteram longam exprimas. blue
Tu praedicare faeminas verbum doces,
Et disputare? Quando peragentur putas
Res controversae, faeminae si ius habent spacer3370
Inter loquente, sponte quae nunquam tacent.
Absolve paucis. Hic erit requies tua.
CAC. Fratres, adeste, audite moriturum Cacum.
Praecepta vobis pauca pro loco dabo,
Et tempore arcta quam prius coelo via spacer3375
Me sistat isti restis, ubi in Abrahae sinu
Dicumbet anima cum domino ut edat et bibat.
Accipite paucis. Quisquis ad coelum ambulas
Peccator esto et fortiter pecca, ut fides
Te sola salvum faciat, ab operibus fuge. spacer3380
Peccare in isto quandiu habitamus statu,
Fratres, necesse est. Sponte peccemus igitur.
Talenta non sinamus abscondi solo.
In orbe nullum est quod malum dicas opus,
Illud nisi unum, haud credere. Habeamus fidem, spacer3385
Si fornicemur millies, aut millies
Uno die furemur, aut matrem et patrem
Iugulemus, inconcussa remanebit salus.
Peccate. Nam quemadmodum infantes domi
Cum Magdalenula vel Ioannellus meus spacer3390
Cacant in angulum, omnibus risum movent,
Quasi bene factum, nostra sic fides facit,
Ne stercus operum foeteat coram Deo.
AIO Hanc similitudinem haud tamen fides tuas
Facit ulla non foetere.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerSeductor, tace. spacer3395
REP. Impone voci, lictor, et vitae modum.

bar

ACTUS VI, SCENA vj
APISTIUS, AIO, CACUS, POLIANDER, REPARATUS, POLYPUS

Apistius vitam Caco exorat, deinde Polypum Gnostico indutum habitu et latronem numero adscisci postulantem examinandum Caco proponit. Postremo eum Aio tanquam exploratorem latronibus accusat et detegit.

AP. Quid hic rei? Quem turba circumstat virum?
Suspendione video moriturum Cacum?
AIO Ascende, doctor. Dic vale mundo, omnibus.
CAC. Valete, fratres. Verba retinete ultima. spacer3400
Iterum cavere moneo ab operibus bonis,
Ne in vos resurgant mundi in extremo die.
Et vos sororum Candida, et Catharinula,
Dilecta capita, et coniuges carae —
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerNego.
Namque una nostra est.
POL. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Altera sacrata est Deo. spacer3405
CAC. Valete.
AP. spacerspacerspacerspacerspacerSiste, lictor. Audite, socii.
Tibi, Reparate, supplico ut mortis Caco
Paenam remittas. Esto, meruit mori.
Si tollis hunc, respublica latronum ruet.
Nam quanta nobis commoda invexit satis spacer3410
Reor esse notum. Quanta moriendo auferet
Ostendo. Primo libera latronum fides,
Quae damnat opera, recidet in nihilum Caco
Doctore cassa. Scrupuli invadent viros,
Et mota virtus repetet antiquum locum. spacer3415
Tum faeminarum turba novitati studens,
Spes missionis quas evangelicae impulit
Recurrere ad nos, crede minuetur brevi,
Ut posterorum nulla spes nobis super
Constare possit. Adde tot millia hominum, spacer3420
Quos ille nostro quotidie iungit gregi
Factis, doctrinaque, dum cunctis docet
Licentius vivendi, et operandi mala
Impunitatem. His rite perpensis, Cacus
Vitam ut reportet postulo.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerQuamvis mori spacer3425
Mihi satius est quam dare huic vitam Caco,
Concedo precibus victus, et causa rei.
Hac lege vivat, ante me ut nunquam audeat
Iniussus ore obstrepere, sed toto die,
Ubicunque videor, praedicator sit tacens. spacer3430
CAC. Non alligabis os laboranti bovi. blue
POL. Os alligare sed tamen asino licet.
REP. Ut nocte vespertilio, nocturnos agat
Sic ille caetus, verba quoque et habet preces, red
Quibus universam ecclesiae oppugnet fidem. spacer3435
AIO Teneater etiam reddere uxorem meam.
AP. Praestabit ista spondeo. Hoc tamen in loco
Et tempore ut loquatur, indulge Caco.
Versatum in arte Gnostica adduxi virum
Nostri instituti cupidum, an huic partes ferat spacer3440
Vocatione congruens uni Caco.
Examinare incumbit experto dolos
Fallaciasque, vitae inurbanae obvias.
Examen istud impera ut fiat brevi.
REP. Fiat, suumque singuli capiant locum. spacer3445
Vicem Aio secretarii explebit Caco.
AIO Libenter. Uno supero carnificem gradu.
Doctore coram accedito novitie Caco.
POLY. Sum praesto.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerFrater, quid petis?
POLY. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Fieri latro.
CAC. Scribe hoc.
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerLatronem scripsi.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerOpus sanctum petis. spacer3450
Scis literas?
POLY. spacerspacerUtcunque.
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerQuid scribam?
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Est latro
Utcunque literatus. Externa potes
Te Christianum fronte simulare, et fidem
Sine scrupulo negare, si occasio ferat?
POLY. Sum praesto.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerScribe.
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerBreviter, est plusquam latro. spacer3455
CAC. Tu praeston’ es ut scommata et probra ingeras
Ecclesiae pastori, et in sedem Petri
Scripta iaculeris?
POLY. spacerspacerspacerspacerspacer Praesto sum.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerAuthores potes
Seligere suspectos, ut errores tegas?
POLY. Possum.
CAC. spacerspacerspacer Minus probabiles hominum sequi spacer3460
Sententias, ecclesiae ut minuas fidem?
Contemnere etiam scripta prae nugis tuis
Te doctiorum et eruditorum virum?
Ipsosque vocis pungere aculeo improbae,
Quando aliud argumenta nil faciunt tua? spacer3465
Ecclesiae statuta, concilia patrum
In dubio habere? Porro mentiri in loco?
Rem Christianam prodere, et abuti auribus
Plebisque principumque commentis novis?
Sacra aestimare nihil, et humana omnia spacer3470
Tu praeston’ es?
POLY. spacerspacerspacerspacerspacerSum.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerDenique fidei hostibus
Praesare calami, et vocis obsequium et opem,
Ut innocentes principum exponas viros
Fratresque gladio? Nec verecundare ovem
Ecclesiae te fingere Catholicam et piam? spacer3475
Deumque in ore habere, et in habitu fidem,
Quasi benedicta non aberrasses via?
Tu praeston’ es?
POLY. spacerspacerspacerspacerspacer Sum, seu meo sive est opus
Nomine alieno contra ut excudam libros
Ecclesiam fratresque.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Scribis?
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerImo.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerQuid? spacer3480
AIO Esse nebulonem pessimum et similem Caco.
CAC. Si praedicare potes, et ad plausum loqui,
Dignum latronem iudico.
POLY. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerHanc operam dabo,
Modo datis aures.
AP. spacerspacerspacerspacerspacerspacer Dabimus, et textus loco
Nitere latrones et latrocinum brevi
Laudare methodo.
POLY. spacerspacerspacerspacerspacerspacerFiet. O fratres mei, 3485
Vocationis ponite ante oculos fidem
Et vestrae honorem sortis. Ex mundo Deus
Vos segregavit. Haec apostolica est nota.
Per vos statuta gentium et leges vigent,
Iustitia colitur, iura conduntur, cadunt spacer3490
Vestro sine opere, et rursus in nihilum fluunt.
Et si beati pauperes vel spiritu
Vel re vocantur, vestra sors nimium manet
Utrinque felix spiritu et censu simul,
Cum situs hominum ex infima foece et loco. spacer3495
Rediisse terris regna Saturni puto,
Commune vobis dum genus vitae placet,
Et victus asper, et prope ferina indoles,
Mensaeque glandes. Vos simul mites iuvat red blue
Vocare, suetos nempe miserias pati. spacer3500
Lugetis et vos, scilicet tracti ad crucem
Et carcerem. Estis nec misericordes minus
Expono, cordis miseri et insueti malis
Mitescere hominum. Mundicordes vos voco,
Quibus una laus est corde mundano affici. spacer3505
Si quis negaret esse pacificos, probo.
Pacificus est quicunque vel pacem facit,
Vel bella fieri prohibet. Hanc facitis viris
Removendo nummos litis et causas mali.
Bella prohibetis, cum viatores manu spacer3510
Pedibusque vinctos carceri aut nudos domum spacer
Remittitis. Si quando contingit capi,
Tum quantus ardor, quanta iustitiae sitis
Vos ad tribunal iudicum et cruces rapit!
Ut vos beatos maxime hoc capite rear, spacer3515
Quod merita propter, propter iustitia pati spacer
Fateantur omnes, quotquot aut vivos prius
Novere, iusta aut morte sublatos vident.
Pietatis at nunc opera me vestra attrahunt,
Latrocinandi scilicet. Nam pascitis spacer3520
Famelicos, exercitum nempe pulicum et
Pediciulorum, et sanguine his potum datis,
Nudosque tegitis veste communi viris.
Tum visitatis carceres, socios, cruces,
Sepelitis etiam mortuos fratres, nisi spacer3525
Sepelimini ipsi a fratribus. Dico ultimo
Haec omnia agitis bona sine operibus bonis.
Dixi.
CAC. spacerHoc in homine nullam ego invenio moram
Quin latro fiat.
AIOspacerspacerspacerspacerspacerNec ego, quin sicut latro
Hic reste suspendatur in Caci loco. spacer3530
AP. Cuius facinoris hunc reum accusas?
AIOspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerDoli,
Iniuriaeque pessimae in vestrum statum.
POLY. Mentiris, erro.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerNon licet fratri racha
Dicere.
POLY. spacerQuid inde? Dico mentitur.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerCave
Ne, quod probavit usus, hoc crimen voces. spacer3530
POLY. Mentitur iterum dico.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Respondeo iterum,
Omnis homo mendax.
POLY. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Ergo tu est homo.
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerVae tibi,
Ergone, qui me logico et apocrypho feris.
REP. Silete, pergat Aio scitari reum.
AIO Ego proditorum hunc vestrae in exitium rei spacer3535
Ab hoste missum affirmo.
AP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerQuo constat modo?
AIO Ad hoc probandum postulo ut barbam viri
Mihi vellicare liceat, in cuius coma
Aut literas haerere deprendam, aut genus
Aliud latere fraudis.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerAccede.
POLY. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerHei mihi! spacer3540
Barbae revulsis forma tolletur pilis.
POL. Electionis Gnostico barba est nota.
Hanc si revellas, reprobus efficitur.
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerVeni,
Ostende mentum.
POLY. spacerspacerspacerspacerspacerspacerPereo.
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerQuid habes?
POLY. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer spacerOccidi.
AIO Hem! Tune Polypus, politica hac barba latens? red spacer3545
POLY. Sum Polypus, Aio.
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacer Hoc ante dixisses, here.
Te sero novi. Serus auxilii est locus.
Nunc morte quam suavissima occumbas agam.
POLY. Age strenue, oro.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerQuem retexisti virum?
AIO Senem politicum, Caesaris odorum canem, spacer3550
Solius Arcton atque amatorem sui, note
Nulli ex professo ne patri fidum, in deum
Fidei universalissimae, hoc est nullius,
Herum meum, ut videtis, in vita sua
Adeo innocenter improbum ut nullum scelus spacer3555
Vel scrupulum in se ullius agnoscat mali,
Nisi quod habuerit fabulae nostrae fidem,
Qua nuntiavi credulo insidias magi
In se excitatas et magistratus minas.
Puteo latentem deinde spoliavi bonis. spacer3560
Cuius dolore tactus, et facti sui
Pudore motus, politico indignum aestimans
Se nomine, habitu Gnostici assumpto viri
Migravit ad vos cupidus errorem suum
Quicunque letho extinguere alieno solo. spacer3565
Quod expedite ut fiat, haeredem rei
Scitote quod me fecerit avitae, et bona
Transcripserit ab uxore et a natis suis.
Hanc porro Christianam et unius Dei
Cultricem adegit per magistratum domo spacer3570
Profugere, vestra hic ut stupraretur manu.
Quae propter opera suaviter poscit mori.
POLY. Me miserum! Ita oras pro meis veniam malis?
AIO Omnino. Nam quid dicerem de te boni?
CAC. Audite, fratres. Mira et insolita cano. blue spacer3575
POL. Os solvit asinus Balaam, ut auscultes rogat.
REP. Quid habet?
POL. spacerspacerspacerspacerspacerInest fortasse daemonium viro.
Eloquere, Caipha. blue
CAC. spacerspacerspacerspacerspacer Perdita inventa est ovis.
Reperta drachma est, tunica sublata est mea,
Et ecce, fratres, huius in dorso sedet.
AP. Tuum esse signo quo probas? spacer3580
CAC. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerPars hac manu
Catharinae, et illa Candidae facta est. Loco
Cacacavit isto parva Magdalenula.
Perminixit istum quoque Ioannellus locum.
AP. Manifesta narras. Has odorari notas, spacer3585
Nedum videre est. Tu modo ornatum refer
Quo, Polype, casu in huius incideris Caci.
POLY. Hac veste quidam iuvenis indutus domum
In urbe nostram accessit. Hunc Gnosticae
Virum arbitratus familiae natos meos spacer3590
Ultro educandos eius obtrusi in fidem.
Postquam uxor est expulsa, me servus bonis
Spoliavit Aio, veste iuvenili fugam
Huius parabam, et ore simulato sequi.
Nunc iuvenis habitu nostro adornatus domum spacer3595
Puerosque servat.
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerPoliticus, vetula, et latro
Uno die fuisti, ut ulterius queas
Mutare personam induere oportet crucem.
POLY. Haec, proditor, ais?
AIO spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerHaec negas porro, innocens?
AP. Reparate, quid de politico statuis sene? spacer3600
REP. Quid fronte maesta portet Orianus novi
Prius audiamus.

bar

ACTUS V, SCENA vij
ORIANUS, REPARATUS

Orianus narrat Reparato quomodo Sophronia castitatis servandae causa vultum veneno asperserat, et quomodo a Phileno pastore curata fuerat. Reparatus pietate motus eius curam Oriano et custodiam tradit, et sub paenae mortis prohibet ne quis latronum ei vim inferre audeat. Polypum vero ipsius maritum carceri condemnat, mox suspendendus si ei quid gravius accidere contingeret.

OR. spacerspacerspacerspacerspacerspacerFlebilem historiam fero
Potentem ab ipsis trahere pietam feris,
Saxisque nemorum.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacer Fare, nam duro viros
Qui saxa superent corde et Hircanas feras spacer3605
Hic quoque videbis.
OR. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerNuper ardente face
Dum solis umbras inter aurarum leves
Vagor et susurros, foeminam alato fugam
Pede rapientem cerno. Numerosa genas
Dolor irrigabat imbre, et infusa nive spacer3610
Spargebat ora pallor et mixtus rubor, spacer
Quasi variatis lilia et terram rosae
Cum vicibus ornant, et vago certant ioco
Irim colore vincere, et odore Arabiam.
Retro cadentes aura relevabat comas, spacer3615
Vestemque obibat, ne retardaret gradum.
Spectaculo excitatus observo, nemus
Qua spissiori surgit intonsum coma.
Hanc ferre gressus faeminam iam prae metu
Pene moribundam. Nemore vix toto furens spacer3620
Sese abdidisset, parte cum silvae viros
Exire ab omni conspicor. It astris sonus.
Accedo, causam sciscitor tantus locis
Cur clamor istis fieret. “E nostra excidit,”
Respondit unus, “praeda non humilis manu.” spacer3625
“Quaenam illa?” retuli. “Nobilis mulier tori,”
Subiunxit ille, “Christianae quod foret
Fidei a marito iudici, nostro dein
A iudice exul huc trahebatur duci,
Manu ut latronum capta pateretur stuprum. spacer3630
Sublimis in equo dum ferebatur latus
Stipata multo milite, et crebro madens
Matrona fletu, subita vectorem feram,
Nec visa rabies egit ut fraenum manu
Ducentis extorqueret, instantes simul spacer3635
Calce removeret, qui sequebatur, viros.
Campum unde apertum nactus ingenti fugam
Ardore rapiens onus ab aspectu tulit.
Quo deinde posuit nemoris excussum loco
Nescimus. In equum forte nos casus tulit. spacer3640
Huic unus iracundia ex sociis furens
Transabiit ense viscera, et putri modo
Expirat arvo.” Miles his dictis tacet,
Et me relicto sedulum cursum rapit
Ardore praedae.
REP. spacerspacerspacerspacerspacerNumquid inventa est?
OR. spacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerspacerFuit, spacer3645
Sed sero.
REP. spacer Mortem forte conscivit manu?
OR. Non illa mortem, morte sed gravius malum
Excogitavit (si tamen dici malum
Insignis animi candor et casti indoles
Meruit pudoris).
REP. spacerspacerspacerspacerspacerspacerQuo tamen miror modo spacer3650
Et castitatem faemina et vitam locis
Servarit istis.
OR. spacerspacerspacer spacerDisce nunc facti modum.
Qua parte silvam praevia intrarat, sequor,
Ut spina agrestis et scabro sentis pede
Omnem asperabat semitam, hac magno fugam spacer3655
Rapiebat ausu, per cruentata et pedum
Vestigia praeeuntis invenio notas.
His lacera dumis aurea pependit coma.
Hoc stipite haesit vestis, hic roseo cruor
Sudavit imbre madidus et maculis locum spacer3660
Recentibus faedavit. Ad rupis latus
Devenio tandem, cuius in medio specu
Cavatur antrum, quae domum quondam feris,
Sed nunc opacis horrida cavernis tegit
Quicquid veneno turgidam eructans gulam spacer3665
Rauco coaxat murmure. Hoc tenuem loco
Latentis aure faeminae accepi sonum.
“Quid forma tanti,” dixit, “ut metuas tuos
Violare vultus, qui tuo quoniam viro
Placere nequeunt, porro cui servas proco? spacer3670
Pereat necesse est.” Tacuit hoc dicto, et statim,
“Depasce virus,” inquit, “hoc fallax bonum, red
Natura quod creavit ut speculum foret,
Imago per quod viva resiliret Dei,
Non macula labis aut stupri haereret nota. spacer3675
Imbibite ocelli, sola qua possunt malam,
Venena famam tollere, et Polypo torum
Servare castum.” Vocis hic fuerat modus.
Accedo propius. Tum quoque appulerat recens
Regione ab omni miles. Intramus specum. spacer3680
Proh qualis horror primo in obtutu omnium
Corda occupavit! Namque resupinam solo
Videmus ora decoloratam et manus
Bufonis atro sanguine. Tumescens cutis
Ulceribus horret, nulla pars frontis suum spacer3685
Retinet decorem. In tuber it totum caput.
Miseranda facies! Quae frui amplexu modo
Huius inhiabat turba nunc retro fugit,
Nec stare propius adet. Ita refugus boni
Pereuntis amor est. Formae ita humanae decor spacer3690
Oculo aestimatus, si vices patitur, fugit.
Recesserat iam turba, cum solam et brevi
Solabar aegram affatu. Ut augeri dolor
Cepit, medelam ferre, sed frustra, malis
Tantis parabam. Forte, dum circum loca spacer3695
Iacentia oculis rore lacrymarum ebriis
Perlustro, valle video in adversa pium
Sedere pastorem agmina Philenum aviis
Pascentem in herbis. Hunc anhelanti gradu
Vix assecutus tristis historiam rei spacer3700
Edoceo, medica in arte versatam manum
Imploro, ut animae iam laboranti ferat.
Mora nulla, sumptis quae salutares malo
Fuerant medelis, antra subiturus petit,
Tantumque valuit ars et herbarum vigor red spacer3705
Ut pene toto excesserit vultu malum.
Sed iam salutis redditae casum dolet
Matrona acerbum, et rursus exoptat mori,
Si non pudore vivere intacto licet.
REP. Per me licebit. Vivat Oriani memor, spacer3710
Memor Phileni. Tam pudicitiam inclitam
Violare nullus tentet audaci manu,
Ne paenam atrocem mortis ob facinus ferat.
Oriane, custos esto tam rarae indolis,
Sanctaeque fidei coniugis. Porro hunc senem spacer3715
Tanti facinoris conscium et sceleris reum,
Post redditum acceptumque vestitum Caci,
Vincite stricto compede, et vivum specu
Servate, socii, donec uxori suae
Factam remenso iniuriam penset malo. spacer3720
Quam si mori contingerit, aut aliquid gravis
Subire damni, morte crudeli luat.
Hinc discet orbis in urbibus fieri mala,
Quae vel latronum vindicem exposcant manum.

bar

EPILOGUS
ANGELUS

Hucusque noster cessit in melius labor, spacer3725
Nec adhuc Averni praeda Reparatus iacet.
Tanti est laboris reddere faventem Deum.
Est sortis adeo fragilis humanae tenor,
Nisi fulciatur coelitus, ut omni ruat
Impulsa fato, quolibet ab hoste ut salus spacer3730
Periclitetur. Currere hunc illi diem
Sine clade feci, ut hactenus nondum sua,
Sed nec aliena caede macularit manus.
Dextram retraxi, ne pio Oriano necem
Inferret, et cor flecti inassuetum malis spacer3735
Pietate tetigi, et sibi infestum impetum
Bis ter repressi. Parcere parente, foret
Ne matricida, voluit. Inferni minas
Mortekm parantis lusit. Adversus Cacum
Victoriosa dexteram armavit cruce. spacer3740
Fidei et pudoris vindicem extremo obtulit,
Sophronia cuius munere immunis probro
Silvas frequentat, Polypus et paenas luit.
Ita miserantis cuncta disponit Dei
Manus ut salutis cui velit pignus dare, spacer3745
Huiuc prius amoris praevium auxilium ferat.
Meliora laetum initia successum parant,
Et una desperare quem vidit malis,
Visura mox est alia conversum dies.

Finis primae partis
Deo laus