Tessera caerulea - commentariolum. Tessera rubicunda - nota textualis. Tessera viridis - translatio 

IOANNIS AUDOENI EPIGRAMMATUM LIBER NONUS 

1. AD CRITICUM AULICUM

Nil distant labor atque labos, nihil arbor et arbos,
Idem honor est et honos: qui rapit ergo sapit.

2. FIDES

Nos ratio docet esse Deum, cogitque fateri,
Hac ratione, fides est rationis opus.

3. DEUS

Omnia cum videat, nulli Deus ipse videtur,
Solus ubique patet, solus ubique latet.

4. AD GUILIELMUM SIDLEY, EQUITEM ET BARONETUM &c.

Te linguae variae decorant, et pagina legum
Exornant artes et pietatis amor.
Consilio multis, optibus succurris egenti.
Hoc virtutis iter, caetera mortis erunt.
Sic tibi, sic Christo, patriae, patriaeque parenti 5
Vivito, post mortem te meliora manent.

5. AD EIUSDEM UNICUM FILIUM IOANNEM SIDLEY

Ianus es, at solo, iuvenis iam, nomine. Docti
Aemulus esto patris, te quoque Ianus eris.
Vix erit, ut possis doctum superare parentem.
Aequalis patri filius esto, sat est.

6. AEQUINOCTIUM PERPETUUM. AD CAECUM

Aequa fluit noctique dies tibi, noxque diei,
Non tamen aequator linea quaeque tibi.

7. IN ANABAPTISTAM PONTICUM

Si sanus vis esse, sacram servato diaetam,
Pontice: coenato saepe, lavato semel.

8. DII INCONSTANTIAE

Vertumnum celebrant Romani, Protea Graii,
Quae non iam tellus numen utrumque colit?

9. AXUNGIA

Ne siccus volvente rota crepet, unguitur axis.
Causidicum mos est ungere, ne taceat.

10. IN HARPALUM, DUORUM FILIORUM (UT PUTATUR) PATREM

Qui nomen gerit iste tuum, tuus, Harpale, non est.
Alterius nomen qui tulit, hic tuus est.

11. CREATIO MULIERIS

Paulis Evangelium populo dum praedicat omni,
Alloquitur* nostrum non muliebre genus.
Orate, o fratres (at non orate sorores)
Presbyter in Missa, dum sacra mussat, ait.
Temporibus divisa suis dum singula strictim 5
Explicat, artificis numine facta Dei,
Qui bonus est, frustraque nihil nec inutile fecit,
Vidit (ait Moses) hoc Deus esse bonum.
Additur haec operi sollenis clausula semper,
Excepto, postquam foemina facta fuit. 10

* Viri, patres, et fratres.

12. IN PAPINIANUM ET PONTICUM

Posse errare negas te, Papiane, sed erras.
Tute errare negas, Pontice, posse putas.

13. IN TUSTONUM

Mortuus est Tustonus. Opes de morte resurgunt,
In cumulo ut tumuo quae iacuere diu.

14. DE POENA ET CULPA

Doctores peccata inter non entia ponunt:
Cur non peccati poena fit ergo nihil?

15. IN MAUROS, QUI ANGELOS NIGROS, DAEMONES ALBOS PINGUNT

Innatum nigrior non exuit arte colorem,
Albus in adversum vertitur arte color.
Posse negant sancti resipiscere daemone patres,
Non est ergo Satan candidus, hic niger est.

16. L’ARGENT FAICT TOUT

Unde fit ut Francus, post tot, post bella tot Anglus
Integer in solito regnet uterque solo?
Protexit generosa tuum te, Francia, scutum,*
Angelus** est custos, Anglia tuta, tuus.

* L’escu. ** L’angelot.

17. IN QUENDAM EBRIOSUM

Garruilitate nihil sicca sitibundius: uxor
Te tua plus loquitur. Cur bibit ergo minus?

18. VERONA, PLACENTIA, ET BENEVENTUM. AD ITALUM

Verona Beneventanum raro itur ad urbem,
Esto Placentinus, Tu Bene ventus * eris.

* Bene-venuto per tutto.

19. TEMPUS, VERITAS, ODIUM

Mater Aletheia* est odii, sed filia longi
Temporis. Est odium temporis ergo nepos.

* Veritas.

20. TEMPORIS FILIA

Dicta fui a priscis quae filia temporis, huius
Temporis an prisci filia dicar ego?
Temporis illius, non filia temporis huius.
Temporis aeternus filia Christus erat.

21. AMOR CONIUGALIS

Plurimus in coelis amor est, connubia nulla
Coniugia in terris plurima, nullus amor.

22. DECALOGUS, ORATIO DOMINICA, ET SYMBOLUM APOSTOLICUM

Unus amor praecepta decem: spes unica vota
Sunt septem: articuli sex-bis, at una fides.

23. AD CALLISTRATUM

Splene laboranti male num, Callistrate, dixi?
Splen ridere facit, splen quoque flere facit.

24. SOL

Tres infra, totidemque supra te, cerno planetas.
In medio virtus maxima, Phaebe, tua est.

25. METAPHORA

Naturae linguam corrupta scientia nescit,
Naturae voces lexica nulla notant
Sensa figurato promit sermone colonus,
Gestit et urbano rusticus ore loqui.
Vita quoque ornatur variis, ut lingua, figuris, 5
Tota figurata est, vivimus ut loquimur.

26. CHRISTUS THEOLOGUS, MEDICUS, ET IURISCONSULTUS

Theiologi medicique in terris munere functus,
In coelo peraget iudicis officium.

27. DE IURE ANGLICO-WALLICO-GALLICO

Di-rectum Gallus,* cor-rectum ** Wallicus, at Anglus
Nomine ius rectum*** simpliciore vocat.
Dirigis errantes, lex lucida, corrigit omnes
Errores: Iuris regula cuncta regit.

* Droit. ** Cyf-raith. *** Right.

28. CASTOR ET POLLUX

Concordes duo sunt in coelo sidera fratres,
In terra unanimes vix reor esse duos.

29. QUOD DIFFERTUR NON AUFERTUR

Differt non aufert mortem longissima vita.
Quid differt igitur cras hodieve mori?

30. HONORIS VENALIS APOLOGIA. AD BARONETOS

Aurum arvumque et honor fortunae sunt bona fortis,
Quicquid et humano pendet ab arbitrio.
Forma, valetudo, vires, bona corporis almi
Non possunt pretio, nec bona mentis, emi.
Impietas animam est, insania vendere corpus: 5
Fortunam fas est vendere, fas emere.

31. AUCTORITAS ET RATIO

In dictis hominum non quis considero, sed quid.
Contra in divinis, non roquo quid. Rogo quis.

32. LUCIFER

Stella micans Veneris nocturna diurnaque noctem
Nunciat inducto vespere, mane diem.
In coelo semper solem comitatur euntem,
In terra lucem cur fugit ergo Venus?

33. DE FINE MUNDI

Narravit Moses Genesim, primordia mundi.
Exodon at nobis dicere non potuit.

34. AD PONTILIANUM

Uxoresne bonas binas tibi praeter, an unam
Ducere difficilem, Pontiliane, rogas?
Altrerutrum si sit mihi ferre necesse malorum,
Quid minimum est, unam ducere malo malam.

35. PERFECTIO LEGIS AMOR

Ex bis-quinque duo praeceptis, eque duobus,
Unum servato, sufficit illud, ama.

36. DEVOTIO

Divitias cleri peperit devotio vulgi,
Degenerm prolem relligiosa parens.

37. DE COELO ET TERRA

Terra oculos prope tota latet, patet undique coelum:
Humani generis te puto, terra pudet.

38. AD AULUM, IN SEXTUM, DE QUINTO

Invidet, Aule, mihi Sexto, miseresco ego Sexto:
Quinto, qui mihi non invidet, invideo.

39. IN POLLIONEM

Deseris uxorem, quo iure relinquitur? Ante
Coniugium a multis tacta probatur, ais.
Conugium prae-contractus, scio, non nego, frangit.
At praecontactus, Pollio, non dirimit.

40. MERAE TRICAE. AD ***

Esse meras tricas meretrices, haud male dixti,
Scorta tamen raros in cute τρίγχας habent.

41. AD PANNICUM EXULEM. PROBLEMA

Liber in exilio quodammodo, Pannice, vitam
Nunc agis, in patria qui prius exul eras.
Utra magis fortunarum tolerabilis harum?
Extera libertas, exiliumne domi?
Quae mea sit si forte rogas sententia, malo 5
Esse relegatus quam religatus ego.

42. VESPERE

Sol labiens paulum lucis post terga relictum
Monstrat, uti Mosi posteriora Deus.

MANE

Nos pulcrham Phoebi faciem surgentis Eoo
Cernimus, Antipodes posteriora vident.

43. BAPTISMUS. AD IUDAEUM

Lotio baptisma est, at circumcisio vulnus.
Curantur sacra vulnera legis aqua.

44. ΕΑΥΤΟΝΤΙΜΟΡΟΥΜΕΝΟΣ

Dum mortem vitare studet, vitamque tueri,
Se toto vitae tempore torquet homo.
Bruta bonis fruitur praesentis bestia vitae:
Dum vivit, cum moritur moritur.

45. AD GUILIELMUM SIDLEY, EQUITEM ET BARONETUM

Aere meres, et tu virtute mereris honorem,
Cum te nec mereat, nec mereatur honor.

46. AD I. P.

Graeco-Latina sagax sapiens tibi quaeritur uxor,
Quaeque figurate syllogizare sciat.
Quae cum maiorum praesumperit atque minorem,
Ex male praesumtis urgeat ergo sequi,
Versata in parvis quae naturalibus olim 5
Virgo, magistra artis nunc fit in arte sua.
Et respondeat obponentibus omnibus una
Cumque su de omni disserat ente proco.
Tam rationalis mihi si contigeret uxor,
Mutarem tecum, su tua bruta foret. 10

47. IN RAMISTRAM BIMEMBREM

Definis primum, tum dividis omnbia, rursum
Definis, iterum dividis omne genus.
In tot particulas generalia singula scindis,
Longior ut μέθοδος sit tua, quam sit ὁδός.

48. AD SANCTUM PAULUM. DE CIVITATE DEI

Verberibus cum caesus eras, defensio praesens,
Civis Romanus sum, tua, Paule, fuit.
Iudicii suprema dies cum venerit, an tum
Sat sum Romanus dicere civis erit?

49. CHRISTUS

Venit in hunc mundum. Vidit mortalia, mortem
Vicit, et ad superos in sua regna redit.

50. AD GUILIELMUM CAMDENUM, MAGNAE BRITANNAE ILLUSTRATORUM MAXIMUM

Insula pene suis obliviscenda Britannis
Mox in lethaeos praecipitanda lacus,
Hoc tibi, quod superest, Camdeno, Britannia debet.
Tu quoque, dum superest illa, superstes eris.

51. AD PERPENNAM

Est tibi lunatae, Perpenna, parenthesis instar,
Inter cornua frons: dura parenthesis haec.
Dura metathesis haec, uxor tua prodigia carnis
Tota κρέας* totum te facit esse κέρας.**

* Caro. ** Cornu.

52. DE VITIIS ET DIVITIIS

Nemo hominum vivit sine crimine, sive crumena.
Crimine rara suo plena crumena caret.

53. MORTIS ET MACELLI APOLOGIA

Mors nisi mactaret iuvenes, laniique iuvencos,
Omnia stultorum plena boumque forent.

54. EVAE ET PROSERPINAE COLLATIO

Evam delusit serpens, Proserpina Ditis
Capta dolo vana spe specieque boni.
Exiit Eva parens Paradiso, cur? Quia malum
Edit at in malo nesciit esse malum.
Inferno exisset malum Proserpina si non 5
Edisset, taciti nescia virgo mali.
Eva fuit mortis, Proserpina praeda Plutonis,
Illa fuit Iovae filia, et ista Iovis.
Utraque gustavit vetitum, poenasque pependit.
Haec flores fructus dum legit, illa perit. 10

55. ASTROLOGUS ET GEOGRAPHUS

Dividitur totus vos inter maximus orbis,
Coelum est astrologi, terraque geographi.

56. AD FANNIAM, NOBILEM PULCHRAM ET PAUPEREM

Indotata viro locupleti nubere quaeris,
Fannia? Paupertas irrita vota facit.
Sis ortus generosa licet, speciosaque vultu,
Sordidus externas ambit amator opes.
Prima categorias inter substantia sola. 5
Plus in amore potest, quam genus et species.

57. CON-SCI-ENTIA

In verbis nunc haeret amor, non rebus ut olim,
Penditur a sensu, non ratione, fides.
In caput ascendit, quondam quae in pectore sedit,
Relligio cerebri est, quae modo cordis erat.

58. SACRIFICIUM MUNDUM

Hic mundus, templum domini. Crux, ara, sacerdos,
Et mactanda deo victima, Christus homo.

59. DE PECCATO MORTALE ET VENIALE. AD CHRISTUM

Mors tua peccati duplicis discriminia tollit.
Quod mortale fuit, crux veniale facit.

60. IN INHOSPITALES

Assecla non ego sim domuum non hospes earum,
In quarum foribus ianua limen amat.

61. ALTER IDEM

Autos non heteros mihi sit, mihi qui fit hetairos.
Sit comis, quisquis vult meus esse comes.

62. SINITE PARVULOS VENIRE AD ME

Lena procaxque caro iuvenes in devia ducit,
Mentis at improbitas in sene maior inest.
Suspicor hinc, iuvenes in coelum ascendere paucos:
Paucos in coelum suspicor ire senes.

63. IN PARACELSUM

Discipulos terra esse salem cum dicat Iesus,
Esse salem terram cur Paracelsus ait?

64. DE OVIS

Induit humanam persona secunda figuram,
Oviparae formam tertia sumspit avis.
Piscibus atque advibus benedixit conditor orbis,
Vive paris bene non dixit, at ovi-paris.

65. DE ROMA ET MUNDO

Roma vetus quadrata fuit mundusque rotundus,
Nunc mundus quadra est, et nova Roma rota.

66. GENERATIO MAGICA

Illudat, formosa viro quasi succuba, Daemon.
Ex hoc concubitu non generatur homo.
Incubus at serpens mulier sit succuba, nasci
Ex Satana soboles et muliere potest.

67. DE PANE ET BUTYRO

Invenio nostrae veneranda vocabula linguae,
In Genesi bara,* μῆνιν** prima Iliadis.

* Bara prima vox Genesis. * Μῆνιν prima Iliadis. Bara autem Cambro-Brittanico panem, menin butyrum significat.

68. AETAS MOSIS ET DAVIDIS

Vivet homo centum-viginti,* Mosche ait, annos,
Et Moses annos tot** super ipse fuit.
Vita hominis septemdeni*** (dixit David)**** anni.
Quot dixit vixit, septuaginta, David.
Annos quot statuit vitae, tot vixit uterque. 5
Ergo propheta fuit mortis uterque suae.
Qui Mosen numerare suos, David optime regum,
Ille tuos docuit te numerare***** dies.

* Gen. c. 6 v. 3 ** Deut. c. 34 v. 7. *** Psal. 60 v. 10. Psalmus hic vocatur oratio Moysi hominis Dei. **** Sam. l. 3 c. 5 v. 4. ***** Psal. 90 v. 12.

69. NUMERUS PAR ET IMPAR

Omnis habet medium, sed dimidio caret, impar,
Dimidium omnis habet par, medioque caret.

70. MEDICI ET IURISCONSULTI COLLATIO. AD GALENUM

Te formidati metuunt, Galene, tyranni,
Stat regum in vestra vitaque morsque manu.
Arbitrium vobis vitae, mortisque potestas
Summa data est, uni proxima pene Deo.
Nos damnare neci, sed non sine crimine, iudex, 5
Non sine teste potest: tu sine utroque potes.

71. DE GREGE, REGE, ET LEGE

Rex pastor, populi greges sunt, pabula leges:
Aeger grex, medicus rex, medicinaque lex.

72. ORTHOGRAPHIA, ET FIDES ORTHODOXA. AD HEBRAEOS

Laeva sinistrorsum dextorsum dextera tendens,
Non bene naturae convenienter eunt.
Tendat at in dextram si laeva, aut dextera laevam,
Concurrunt geminae convenientque manus.
Hebraei vos ortho-graphi, nos ortho-que-doxi, 5
Spiritus est noster, litera vestra manet.

73. PAUCI ELECTI

Solus et omnis homo coelorum numen adorat,
Peccat in hoc numen solus et omnis homo.
Solum omnemque hominem venit servare redemtor,
Servatur solus, non tamen omnis, homo.

74. DE SALINIS. AMBIGUUM

Anglorum ingeniosa licet generosaque gens sit,
Anglus emit parvo sal, minimoque sales.
Sit quamvis albus Britonum sal, Gallicus ater,
Pluris quam noster venditur iste niger.

75. NOVITAS

Quam nova sunt non semper erunt nova, Nulla placebunt
Ergo diu, sola quae novitate placent.
Non sola placuisse igitur novitate videntur,
Sed bonitate sua, quae placuere diu.

76. HOMO NON HOMO

Gignit iners natura homines, homo condidit artes:
Ars opus est hominis, non opus artis homo.
Nemo ducem sequitur naturam, vivitur arte.
Factus homo est operis nunc opus ipse sui.

77. AUTHORES PECCATI. IN GRAMMATICASTROS AUCTORES ERRORUM

Non bene, grammati, confunditis autor et auctor,
Pythagoras quicquid dixerat, autos epha.
Peccatum infaelix produxit originis arbor;
Unde per exemplum noxius edit Adam.
Peccati serpens auctor, dux foemina facti.
5
Criminis author adam non erat, auctor erat.

78. ANAGRAMMA DIABOLI. DIABOLOS BIA DOLOS, VIS FRAUS

Circuit et quaerens quem devoret, ut leo Daemon
Errantes animas vi quasi ventus agit.
Instruit occultas Satan, ut vulpecula, fraudes.
Quos vi non potuit perdere, fraude ferit.

79. FACERE ET FACERE, ACT. C. 1 V. 1

Nuda sacerdotis docti bene credere inertem
Verba docent populum: vivere vita docet.
Ut decuit docuit, qui re sua verba probavit.
Plus malefacta nocent quam bene dicta docent.

80. FOENUS ET SORS

Sorte tua contentus abi. Rem foenore turpe est
Quaerere. Contentus vivito sorte sua.

81. INVENTIO VERI. AD DUBITANTIUM

Dicitur, invento post mille pericula vero,
Pythagoras totum sacrificasse bovem.
Nunc tam difficilis facta est inventio veri,
Ut tibi sit vitulum sacrificare satis.

82. CIRCUMCISIO ET BAPTISMUS

Circumcisus eras et baptisatus, Iesu
Christe, tibi neutro cum tamen esset opus.
Cui purganda parum est utrumque ad crimina, quare
Alterutro tantum fas mihi, Christe, frui?

83. SAPIENTIAE DUAE, SALOMONIS ET IESU FILII SIRACH

Ponitur apocryphos inter Sapientia libros
Utraque. Semper erit, qui sapit, apocryphus.

84. IN AVAROS. VENDE OMNIA QUAE HABES, ET DA PAUPERIBUS

Occidit miseros haec littera trustis avaros,
Quidque sibi velit hic spiritus usque rogant.
Spiritus hoc vult, quod nos non vultis, avari:
Pauperibus dare vult omnia, vosque nihil.

85. IN SEXTUM ANABAPTISTAM

Visibilis sit necne ecclesia, Sexte, requiris?
Vestra invisibilis, nostraque visibilis.

86. EXULIS SOLATIUM

Non extorris ero dum vivam terraque stabit,
Nec dum terra solum dicitur, ex-sul ero.
In coelis extra terramque solemque beatus
Mortuus ex torris, mortuus ex-sul ero.

87. VENATOR, PISCATOR, AUCEPS, HOMO

Divitias et opes venor, laudes et honores
Aucupor, expiscor mystica, scire volo.
Dum stultus desidero scire, superbus honores
Ambio, vilis opes. Interea intereo.

88. DE IISDEM

Discurrit canis in terra, piscisque profundo
Innatat, ad coelos avolat ales avis.
Fertur in occultum sapiens cum pisce profundum,
Ambitiosus avi par, avidusque cani.

89. SOLATIUM PEDESTRIUM

Non equus ad coelos generosum Castora vexit,
Nec puto Triptolemum currus in astra tulit.
Semita coelorum est angusta, pedestribus apta,
Ambulat in lata currus equusque via.

90. CERA

Utiliter triplex ego sum, sacra, iusta, salubris,
A mysticis, medicis, iuridicisque color.

91. IN QUANDAM FORMOSAM INSTABILEM

Te rex astrorum decorat, regina gubernat,
In voltu sol, in pectore luna tuo.

92. DE ANIMA ET CORPORE. PROBLEMA

Appellant Graii servos sua σώματα.* Quare?
Nam mens in serva libera carne latet.
Corporis est dominus, dominus; rex, corporis est rex,
Non animae, soli noscitur illa Deo.
Corporis est genitor, genitor, mens numine divum 5
Ducit ab ingenito non-generata genus.

* Corpora.

93. DE MIRACULIS CHRISTI. IN INCREDULUM

Non tibi tanta fides, facere ut miracula possis.
Tanta nec, ut possis credere facta, fides.

94. TESTAMENTUM VETUS

Usque ad testantis mortem superema voluntas
Ambulat, et nullo iure valere potest.
Erto patris testamentum vetus unde vocetur
Nescio, cum mortem nesciet ipse pati.

95. TESTAMENTUM NOVUM

Hoc testamentum Christique novumque vocavit
Nescio quis primus; quisquis at ille fuit,
Nulla tamen, dum testator superesset Iesus,
Testamenti huius littera scripta fuit.

96. ERRORUM PLENA SUNT OMNIA (CICERO)

Aegrotant medici, fraudantur iure-periti,
Descendunt multi in Tartara theiologi.

97. CONTRA OMNES GENTES

Condidit in terris hominem Deus unicus unum,
Factus homo multos fecit in orbe deos.

98. IN ATHEOS

Primus in orbe deos fecit timor, Est tamen eheu
Pene Dei reliquus nullus in orbe timor.

99. AD MAECENATEM SUUM GUILIELMUM SIDLEY &c.

Longaevi quis non optet tibi Nestoris annos?
Vota facit vatum qualia vulgus iners.
Annon non annos tibi plures opto, sed annus
Hic, mea si valeant vota, Platonis erit.

100. IN COTTAM, PAUPEREM ET INEPTUM SCRIPTOREM

Saepe novis opus esse iopi tibi vestibus inquis.
Est opus ingenio plus tibi, Cotta, novo.

Perge ad Lib. X