Tessera caerulea - commentariolum. Tessera rubicunda - nota textualis. Tessera viridis - translatio   

IOANNIS AUDOENI EPIGRAMMATUM LIBER SECUNDUS 

1. AD LECTOREM

Ne placeant stultis, quarum sunt omnia plena,
Carmina non multis nostra placere volo.
Sat mihi sunt pauci lectores, est satis unus.
Si me nemo legat, sat mihi, nullus erit.

2. AD INCOMPARABILEM HEROINAM D. MARIAM NEVILLE, PATRONAM SUAM

Ex vatum ingeniis multorum gloria pendet.
Debetur merito laus tua tota tuo.

3. AD EANDEM

Si quem forsan habes, inimico nil male amicis
Omnibus ex animo visque facisque bene,
Unum hoc est, quod tu non oblivisceris unquam,
Unum illud, nunquam quod meminisse soles.

4. AD EANDEM

Pingitur in tabulis formae peritura venustas,
Vivat ut in tabulis quod perit in facie.
Non possum in tabulis, quod possum carmine pingo,
Vivat ut in chartis, quod perit in tabulis,
In tabulis quanquam te ponere solus Apelles 5
Dignus, et in versu solus Apollo fuit.

5. AD D. I. H., POETAM INGENIOSISSIMUM

Egregius non sum vates. Tamen e grege vatum.
E grege tu vatum non est, at egregius.

6. QUID NOVI? AD D. IOANNEM HARINGTON, EQUITEM

Stulta rogatorum me turba moratur euntem.
Quaeritat in lingua dum nova quisque sua,
“Nunquid, Oene, novi?” “Nil novi,” scilicet inquam,
Aut si quid novi, nil tamen aio novi.

7. AULA

Quisquis in ambigua se non accommodat aula
Omnibus ingeniis, non habet ingenium.

8. IN AULUM

Factus eques quare es? Te pluris ut aestimet uxor?
Iam non te, sed se diliget, Aule, magis.
Et tibi constabit pluris, quam consitit olim:
Carior ego tibi, quam fuit, uxor erit.

9. IN CHYMICUM

Rem decoxit iners chymicus, dum decoquit aurum,
Et bona dilapidat omnia pro lapide.

10. TROIANUS

Troiani eversa sapuerunt denique Troia.
Quis non Troianum* se fateatur in hoc?

* A true Trojan.

11. DE REMEDIO AMORIS

Igni subtrahito lignum (ieiunia servans)
A muliere sede (sicut ab igne) procul.
Si tuus istorum neutro consumitur ardor,
Uxor ducenda est. Haec est instar aquae.

12. TROYNOVANT. AD LONDINENSES

Ex cinere ut Phoenix Phoenicis nascitur alter,
Londinum Troiae prodiit e cinere.

13. IURISCONSULTORUM DEUS

Magnus in urbe deus Romana Terminus olim
Est Westminsteria maior in aede deus.

14. TERRA

Omnibus in rebus medium laudare solemus,
Silicet in medio credimus esse modum.
Est igitur coelo tellus laudatior alto,
In mundo medium nam tenet illa locum.

15. AD IACOBUM REGEM, DEFENSOREM FIDEI

Maximus es regum fidei qui castra sequuntur.
Nempe tuae fidei creditur ipsa fides.

16. AD ILLUSTRISSIMUM COMITEM DORCESTRIAE THOMAM SACKEVILLE, SUMMUM ANGLIAE THESAURARIUM &c.

Thesaurarius es regi regnoque fidelis.
Praestat thesauris omnibus ista fides.

17. AD ILLUSTRISISSIMUM COMITEM SALIBURIAE ROBERTUM CAECILIUM, REGIS SUMMUM SECRETARIUM &c.

Tu secreta tibi regnorum credita servas,
Estque tuae fidei semper habenda fides.

18. AD MAGNIFICOS VENETOS

Imperii emporii (mirum) fundamina vestri
Funditus in fluido sunt solidata salo.
Ne solum mutis habitentur piscibus undae,
Aequoris incultas incoluistis aquas.
Orbis in Oceano quae quondam pars fuit, urbs est. 5
Natura ante salum quod fuit, arte solum.
Imperio sedem hanc aeterno plus prope vobis
Quam sibi constantem constituistis aquam.
Quid mirum vestram consistere legibus urbem,
Legibus, ex leges cum teneatas aquas? 10

19. AD SUMMUM ANGLIAE CANCELLARIUM

Legem ne violat vis adversaria iuris
Maxima, iustitiam callida iura premant.
Iure tibi in leges permissa potentia summa
Inter cancellos ius cohibere suos.

20. AD ILUSTRISSIMUM D. HENRICUM HOWARD, COMITEM NORTHAMTONIAE &c.

Sis claris, Howarde, licet maioribus ortus,
Iamque renascentis nobilitatis honor.
Tu tamen (in prisco mirabile quod fuit aevo,
At nunc prodigii pondus, et instar habet).
Postponis meritis mercedem, legibus arma, 5
Virtuti vires, ingenioque genus.

21. GUILIELMUS CAECILUS, NUPER ANGLIAE THESAURARIUS. 1596

Perparvi sunt arma foris, stratagemata parvi,
Sit nisi consilium, Caeciliusque domi.
Caeclius, velut alter Atlas, divinitus ortus,
Hic humeris coelum sustinet, ille statum.

22. DE GUILELMO CAECILIO, VIRTUTE DUCE, COMITE FORTUNA

Fortunam comitem regina creavit Elisa.
Cur non virtutem fecerat ergo ducem?

23. AD REVERENDISSIMUM D. RICARDUM VAUGHAN, EPISCOPUM LONDINENSEM

Praesul es (o Britonum decus immortale tuorum)
Tu Londinensum primus in urbe Brito.

24. AD EUNDEM

Hi mihi doctores semper placuere, docenda
Qui faciunt, plus quam qui facienda docent.
Pastor es Anglorum doctissimus, optimus ergo.
Nam facienda doces ipse, docenda facis.

25. AD REVERENDISSIMUM D. THOMAM BILSON, EPISCOPEM WINTONENSEM

Tu mihi praeceptor quondam, Bilsone, fuisti.
Debeo praeceptis, scribo quod ista, tuis.

26. GUILIELMI WICHAM EPISCOPI OLIM WINTONENSIS VITA, A THOMA MARTINO L. L. DOCTORE LATINE EDITA

Defunctum vitae defuncto reddere vitam,
Non est cuiusvis. Is labor, hoc opus est.
Quod nisi fecisses, iam tu, Martine, perisses.
Ergo per hunc unum vivitis ambo librum.

27. COLLEGIUM WINTONIENSE

Prima scholas Europae inter Wintonica, cuius
Pars ego, quae mea laus maxima, parva fui.
Hunc tibi primatum nec Zoilus ipse negabit,
Si tibi Wichamum noveret esse patrem.

28. PHILIPPUS SIDNAEUS

Quod sit ab antiquo tantum cantantus Homero,
Felicem Macedo rex vocat Aeacidem.
O me infelicem! Quia tu, divine Philippe,
Felix carminibus non potes esse meis.

29. AD EUNDEM

Qui scribenda facit, scribitve legenda, beatus
Ille. Beatior es tu, quod utrumque facis.
Digna legi scribis, facis et dignissima scribi.
Scripta probant doctum te tua, facta probum.

30. IN NUPTIAS GUILIELMI COMITIS PEMBROKIAE ET MARIAE COMITIS SALOPIAE FILIAE, 1605

Moribus ingenio, formaque, aetate, bonisque
Estis, et heroica nobilitate, pares.
Nobiliore tamen longe te coniuge dignum
Censeo, dignam nobiliore viro.

31. AD ELIZABETHAM COMITISSAM RUTLANDIAE, PHILIPPI SIDNAEI FILIAM

Quod pater ille tuus fuerit, laus magna Philippi est.
Laus tua, quod tanti filia patris eras.

32. AD LUCIAM COMITISSAM BEDFORDIAE

Praeclarum lux ipsa dedit tibi, Lucia, nomen,
Luceat in toto nomen ut orbe tuum.
Te pater illustris generosaque mater in orbem,
In lucem virtus, ingeniumque tulit.

33. ANNULUS EQUESTRIS. AD D. HENRICUM GOODYEER, EQUITEM DIGNISSIMUM

Nobilitas aurum, virtus tua gemma sit: usque
Versetur digitis annulus iste tuis.

34. AD D. IOANNEM HARINGTON, EQUITEM DOCTISSIMUM

Carmina non sine re tua sunt, sine nomine quamquam.
Scriptores alii, re sine, nomen habent.

35. AD D. B.

Si bene qui latuit, bene vixit, tu bene vivis:
Ingeniumque tuum grande latendo patet.

36. AD D. THOMAM CHALONER, EQUITEM, PRAEPOSITUM DOMUI PRINCIPIS

Principis efformas tenerum sic pectus, ut olim
Non modo regnorum rex sit, at ipse sui.
Quattuor hoc quintum regnis ut praeferat unum,
Imperiumque sui quatuor imperiis.

37. AD D. ADAMUM NEWTON, PRINCIPI A STUDIIS

Tergemini Britonum regni spes altera princeps
Iam docilis docto discit ab ore tuo.
Quem sic instituas, ventura ut nesciat aetas,
Rex fuerit maior, doctior, an melior.

38. AD D. GUALTERUM GWYN

Principis incrementa boni, vates pius, optas,
Et “cresce Authuri in sede futurus”* ais.
Ingenium natura dedit, fortuna secundat:
Et crescente tuus principe crescat honos.

* Fatale quasi anagramma principis, ut extat in libro Anagrammatorum Domini G. Guin, in Scotia ante renatam Britanniam edito.

39. FRANCISCUS DRAKUS. 1581

Drake, pererrati novit quem terminus orbis
Quemque semel mundi vidit utrumque latus,
Si taceant homines, facient te sidera notum,
Atque polus de te discet uterque loqui,
Plus ultra Herculeis inscribas, Drake, columnis, 5
Et “Magno,” dicas, “Hercule maior ego.”

40. VIRES BRITANNIAE. AD PRINCIPEM

Anglorum portae sunt portus, moenia classes,
Castra aequor, vallis corpora, corda duces.

41. GLOBUS TERRESTRIS

Terra atque unda globum faciunt (quis crederet?) unum.
Scilicet et haec semper manat, at illa manet.

42. INSANA SANITAS

Quo tibi potarum plus est in ventre salutum,
Hoc minus epotis hisce, salutis habes.
Contingant utinam tales tibi mille salutes,
Non equidem invideo, nisi satis una salus.
Una salus sanis nullam potare salutem: 5
Non est in pota vera salute salus.

43. THEOLOGUS

Scire tuum nihil est, nisi te scire hoc sciat alter.

POLITICUS

Si sciat hoc alter, scire tuum nihil est.

44. OMNIA APPETUNT BONUM

Fallor, an a verbo nomen trahit optimus opto?
Optat enim sapiens optima quisque sibi.

45. RARA AVIS IN TERRIS

Virgo puellari morbi Burgunda laborans,
Iam desperata saepe salutis ope,
A medicis mentam consultis iussa minutam
Sumere, quae multis ultilis herba fuit,
Quam per peccatum sic vivere, maluit (id quod 5
Peccati pretium debuit esse) mori.

46. DEMOCRITUS ET HERACLITUS

Ille nihil nisi risit, et iste nihil nisi flevit.
Istene ridendus, flendus an ille magis?

47. IN LANGAM

Langa, Lutherano nubens Papana marito,
Ansam ut dissidii tolleret omnia ait:
“Iurgia ne pacem perturbent ulla futuram,
Tu mihi sis facilis, non ero dura tibi.
Arbitrii libertratem mihi cedito, eritque 5
De reliqua tecum lis mihi nulla fide.”

48. KING ARTHURS ROUND TABLE

Cur praefers mensam quadratae, Arthure, rotundam?
Fecerunt homines quadra, rotunda Deus.

49. AD ANNAM

Multum amet, ingenii nec sit vulgaris oportet,
Ex merito qui te laudet, ametque tuo.

50. IN HERNICUM

Commendans animam coelo, terraeque cadaver
Hernicus, horrendum mortis iturus iter,
Uxorem interea tempus captare, novumque
Audivit sibi iam conciliare virum.
Invidus audito hoc, delusa uxore, revixit 5
Denuo, decresset cum tamen ante mori.

51. DE AMORE ET FIDE

Fecerunt amor atque fides divortia: nusquam
Non suspecta fides, suspiciosus amor.

52. AMATOR

Spes incerta, timor constans, fugitiva voluptas,
Gaudia moesta, dolor dulcis, amarus amor.

53. AETAS AUREA

Cognita Tartarei cum nondum vis foret auri,
Aurea cur aetas lla vocata fuit?

54. IN ALANUM

In thalamo natura locum cui praebuit imum,
In mensa summum sumit Alana sibi.
Scilicet, imperium facilis cum coniuge coniunx
Dividit. Hic noctes regnat, et illa dies.

55. MORS GERMANICA. AD POLYNICUM

Mors (inquit Seneca) est non esse, Polynice. Contra,
Germanus mortem non bibere esse putat.

56. IN PHILODEMUM

Rara fugis propter pretium, communia quaeris.
Carior est cara vilis amica tibi.

57. IN BATTUM

Batte, tacenda ultro loqueris, veniamque precaris.
Visne tibi venia nil opus esse? Tace.

58. GORDIUS NODUS

Quem solvit rex ense suo, magis estne solutus
Ingenio nodus Gordius, an gladio?
Ingenio nodum potes hunc dissolvere nullo,
Sed nec Alexander scinderet ense suo.

59. AMOR

Bellum, pax rursus, Vitia haec in amoribus insunt:
Se comitantur enim semper Ἔρως et Ἔρις.

60. LITES, LEGES. AD D. GUILIELMUM JONES, IURISCONSULTUM, COGNATUM SUUM

Lis genuit leges, legum lis filia. Vivi
Non sine lite solet, nec sine lege potest.

61. PARCUS ET PRODIGUS

“Rhetoricae studiosus ego sum,” prodigus inquit.
Parcus ait, “Logicae sum studiosus ego.”
Semper clausa manus Logicam designat avari,
Prodiga Rhetoricam semper aperta manus.

62. PONOS

Romanis gnavis, cum vix dolor ipse labor sit,
Ignavis Graiis est labor ipse dolor.

63. VIR BONUS, FORTIS, SAPIENS

Divitiis plerumque caret bonus (intus abundans)
Ingenio fortis vir, sapiensque fide.

64. ORDO VELLERIS AUREI

Dux Burgundorum, vetus ut fert fama, Philippus
Ordinis aurati velleris auctor erat.
Auriferos cuius nunc haeres possidet Indos:
Non igitur fuit hic ordo, sed augurium.

65. IN COMITIS DORCESTRIAE ANGLIAE THESAURII DICTUM. NEC TEMERE, NEC TIMIDE

Omnia despera prudentere, et omnia spera
Fortiter. Ut caveas omnia, nil metuas.

66. IN D. HENRICI NEVILLE EQUITIS EIUSDEM GENERI DICTUM. NE VILE VELIS

Nil vanum nec vile velis, generose Neville,
Nil prope cum valeant vilea, vana nihil.

67. AD PHILIPPUM SIDNEIUM, DE IPSIUS ARCADIA

Ipse tuam moriens (vel coniuge teste) iubebas
Arcadiam saevis ignibus esse cibum.
Si meruit mortem, quia flammam accendit amor,
Mergi, non uri, debuit iste liber.
In librum quaecunque ea dat sententia, nulla 5
Debuit ingenium morte perire tuum.

68. AD IANAM AUDOENAM, DOCTISSIMAM FOEMINAM

Nulla tuarum audita mihi, neque visa sororum
Longaevus genuit quas tibi quinque pater.
Quot sint ergo scio, quales tibi, Iana, sorores.
Nescio. Si similes sint tibi, Iana, scio.

69. AD D. IOANNEM THORIUM, AMICUM SUUM

Nulli inimicus ero, sed nec nisi amicus amico.
Nam cuicunque semel, semel aureus ero.

70. GRAMMATICA FOENARATORUM

Serpentes, nantes, gradientes, atque volantes,
Hos, has omnes, haec omnia vincit Amor.
Hic, haec, hoc, nummus, regina pecunia, et aurum
Sunt tria, queis vincens omnia cedit amor.

71. AD QUENDAM NEUTRI PARENTUM SIMILEM

Cui tam dissimilem sibi te genuere parentes,
Qui tamen unanimes te genuere simul?
Certa tibi cecidit neutrius forma parentis,
Dum, te formet uter, certat uterque parens.

72. AD DUOS ANONYMOS, VENETIIS REDUCES

Expensas, quadruplex ut compensatio vobis
Redderet, ad Venetos instituistis iter.
Unde lucro simulac vestro rediistis, amici
Gaudebant damno vos rediisse suo.

73. ADULTERIUM ET FORNICATO

Ignavus moecho tandum distare videtur
Scortator, quantum comicus a tragico.

74. DE HERCULE. AD C. D.

Frangere quem nulla valuit virtute, labores
Quis fuit Herculeos maximus inter? Amor.
Lenam non potuit, potuit superare leaenam,
Quem fera non valuit vincere, vicit hera.

75. OSCULUM SALUTATIONIS

Basia da tria , Phylli, mihi tria si dare non vis.
Oscula, da saltem tot, quot habes labia.
Das unum, sumisque, negas quo basia, Phylli,
Vel tibi sume tuum, vel mihi redde meum.

76. PROBLEMA AD PHYSICOS. DE BASIIS

Si nihil ad suavem spectarent basia gustum,
Oscula cur solo semper ab ore damus?

77. IN LABIENUM

Sic, inquit, petitur coelum, sic itur ad astra,
Ascendens furcam fur Labienus ait.

78. IN ALEXANDRUM

Unus Pellaeo iuveni non sufficit orbis.
O iuvenus! Mundo mens tibi maior erat.
Uni Pellaeus iuvenis non sufficit orbi,
Magnus Alexander, sed tamen orbe minor.

79. AD FIRMICUM, IN AULUM

Tu credis nullis, omnes tibi, Firmice, credunt.
Omnibus, Aule, soles credere, nemo tibi.

80. IN QUENDAM CARMINIFICUM

Sic potas, tanquam sine potu nemo poeta,
Aut tanquam potus quisque poeta foret.
Ebrie carminifex, dematur syllaba primae
Proxima, tum titulis quod manet adde tuis.

81. IN ANONYMI CUIUSDAM MENDACES EPISTOLAS

Ad nostras non rara manus tua epistula venit,
Aut raro, aut nunquam scribis evangelium.

82. MEDICE CURA TEIPSUM. AD GILBERTUM

Ut teipsum cures frustra, Gilberte, moneris.
Est tibi nam semper maxima cura tui.

83. IN FOENERATOREM QUENDAM ANONYMUM

Mutua quae Flavae sesertia mille dedisti,
Foenere cum solido restituenda petis.
Si tibi reddiderit sortem, nil nomine debet
Foeneris: usuram corporis eius habes.*

* Quod non habet in aere, luet in corpore.

84. IN HYPOCRITAM

Omnia dissimulans simulansve facis, licet ingens
Dissimulare dolor sit, simulare labor.

85. ERASMI MORIA

Stultitiae laudem scripsisti primus, Erasme.
Indicat ingenium stultitia ista tuum.

86. ANAGRAMMATISTAE

Quonam vocales huc illuc pellere tandem
Vultis, et infantes cogere litterulas?
Otia ut Augusto faciente, solebat in unum
Cogere Thrysis oves rure, capras Corydon.

87. IN QUENDAM DOCTOREM INDOCTUM

Artis nuper eras imberbis inersque magister.
Barbatus nunc es doctor, inersque magis.

88. NUDUS AMOR

Quae villis natura feras, et gramine campos
Ornat, aves pluma, vellere vestit oves,
Denique frigidulo quodcunque sub aere nasci
Contigit, innata veste, vel arte tegit.
Vestuit nudum cur omnia praeter amantem? 5
Quo nudus magis est, hoc minus alget amor.

89. DE FISCO. AD GUILIELMUM PITS AMICUM SUUM

Influit in fiscum collecta pecunia, sicut
Undique flumineas imbibit aequor aquas.
Effluit ex fisco dispersa pecunia, sicut
Aequoris in fontes versa recurrit aqua.
Nec dum fluminibus saturae sunt aequoris unda, 5
Nec iugis fontes evacuantur aquae.

90. IN PERFIDUM

Credendo vanis didici non credere verbis:
Spes desperantem me mea falsa facit.

91. PECCATUM ARGENTEUM

Viderunt nullos Saturnia secula moechos.
Mundus erat, donec sub Iove mundus erat.

92. LENA

Nulla tibi pars est non vendita corporis, ipsam
Distraheres animam. Nemo licetur eam.
Distraheres animam, si non emptore careres.
Nullus eam pretio, Daemona praeter, emit.

93. PHILAUTIA

Tu persona secunda, ille ultima, prima ego: nostrum
Nemo tamen sibi non esse videtur ego.

94. SAPIENTIA

Quis dives sapiens, quis pauper? Stultus inersque.
Si sapio ergo, brevi tempore dives ero.
Quis sapiens dives, quis stultus? Pauper inopsque.
Ergo, si dives non ero, stultus ero.

95. ETYMON VENERIS

Dicitur (ut Cicero)* quod ad omnia sponte veniret,
An quod veniret omnibus, alma Venus?

* De nat. deorum lib. 2

96. IN EBRIOSUM QUENDAM

Tam potabile si foret aurum, optabile quam sit,
Quanta tuus venter auritodina foret?

97. AD POLLAM

Basia, Polla, negas nulli, das oscula nulli,
Humida sed siccas vertis ad ora genas.
Imponenda novis si sunt nova nomina rebus,
Oscula iam debent nomen habere novum.

98. AMICUS ET CONIUX

Spiritus est carus nobis, hinc carus amicus.
Cara viro coniunx cur? Quia cara caro.

99. IRA

An quia virtutem soleat calcare, vocavit
Iram virtutis calcar Aristoteles?

100. FLORA ROMANA

Quae vectigalem totum sibi fecerat orbem,
Vectigalis erat, Roma superba, tibi.
Nam pro vectura quicquid tibi Flora dabatur.
Vectigal potes hoc iure vocare tuum.

101. ETYMON ANGLICAE VOCIS ANGER (IRA)

Angitur iracundus homo non re modo, verum s
Nomine. Quam prope sunt anger et angor idem!

102. DE SEIPSO

Ludicra dum tracto graviter, studeo quasi ludens.
Dum leviter tracto seria, ludo studens.

103. TITULI MULIEBRES

Vir quamcunque comes duxit, comitissa vocatur.
Non semper, nupsit cum comitissa, comes.
Sicut a sole suum derivat Cynthia lumen,
Sol a se lucem, non aliunde, petit.

104. AD ZOILUM

Laudatur merito laudator, amatur amator.
Ergo ut lauderis lauda, ut ameris ama.

105. MEDIA AETAS

Ultima dum fragilis ducatur linea vitae,
Certa tenet medium linea nulla locum.
Quae media a doctis et vulgo dicitur aetas,
Ante obitum, quaes it, dicere nemo potest.

106. AD TINCTOREM QUENDAM CANESCENTEM

Qui barbae color ater erat, mutatus in album est:
Natura hoc fieri, non tamen arte solet.

107. AD AULUM

Exegit regem nova Roma, superba Superbum.
Quid mirum? Reges nemo superbus amat.
Dic cur tam pauci regum inveniantur amici?
Sunt quoniam pauci regibus, Aule, pares.

108. BED. AD D. MAURITIUM GRIFFIN, POPULAREM SUUM

Angli bed lectum vocitant, Cambrique sepulcrum.
Lectus enim tumuli, mortis imago sopor.

109. ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΑ RIDERI

Quid sibi ridendi vult bibliotheca Rideri?
Unus enim non est bibliotheca liber.
Verborum cum theca sit haec, non theca librorum,
Lexicon hoc dici dictiotheca potest.

110. NUMMUS. AD I. TOVEY, AMICUM SUUM

Anne nummum vocitant, critique numisma Latini,
Quod νόμον Argivi, quodque νόμισμα vocant,
An quia, numme potens, numerata pecunia vulgo
Diceres, a numero quoque nomen habes?
Anne deam quia te, regina pecunia, mundus 5
Aestimat, et nummo numen inesse putat?

111. IN I. S., AVARUM

Ferrea cista auri custos tibi, ferrea porta,
Ferrea tota domus, ferreus et dominus.

112. DE FLORA ROMANA. AD GRAMMATICOS

Placabant Floram pro frugum floribus olim
Romani, et florum constituere deam.
Corporis, atque bonae nimium quae prodiga famae,
Dicitur ad frugum non rediisse bonam,
Sed se prostituens in primo flore iuventae, 5
Cum fructu florem perdidit ipsa suam.

113. IN I. PROTUM

Sicut ab arboribus, ventoso sidere quassis
Autumni, frondes decutiuntur humi,
Omnia gesticulans moto sic vertice calvus,
Decussit crines concutiendo caput.

114. IN THEODORUM

Iam septendenos ageret cum rex David annos,
Fovit ei gelidum pulchra puella latus.
Cui ne dissimilis tanto videare prophetae,
Duxisti iuvenem iam, Theodore, senex.

115. ANGLIA PLAGA, 1603

Consumptis tot peste viris, tot peste puellis,
Vix habet in nobis iam nova plaga locum.

116. AD QUANDAM

Quam natura tibi si tam fortuna faveret,
Ditior Anglarum foemina nulla foret.
Tempore Troiani belli si nata fuisses,
Digna fuit causa Troia perire tua.

117. IN PERIURUM, PROPRIO CHIROGRAPHO CONVICTUM

Perfidus es frustra, verum qui voce negasti,
Cum prodat te non inficianda manus.
Maior ut in dictis constantia quam sit in actis,
Os idcirco tibi, non dedit ora Deus.
Cui binas Deus ergo manus, linguam dedit unam, 5
Unde manus simplex est tibi, lingua duplex?

118. IN COTTULAM, GRAMMATICASTRUM

Exposuit Graecam Labyrinthi Cottula vocem,
Reddat inaccessum quod labor intus iter.

119. ANAGRAMMA ROMAE. AD CARTHAGINIENSES

Annibal in paucas fortunam distulit horas,
Non bene Romanas praemeditatus opes.
Vincere cum sciret, fortuna nesciit uti
Poenus homo, quamvis Afer, eoque vafer. 5
Heu, quantum Annibali nocuit differre parato!
Servata est minima maxima Roma mora.

120. IN MAGNUM CLERICUM

Plurima degustat stomachus, nil concoquit, aeger.
Sic tu scis, fateor, multa, nihilque sapis.

121. IN QUENDAM DAVIS, IAM NUPER DEFUNCTUM

Davisiis iactas te Londinensibus ortum,
Cambrensem nactus ne videare patrem.
Quae tu nobilitas (saperes modo) summa fuisset
Respuis, obscuros et tibi quaeris avos.
Quam male cum patria tibi convenit, et bene, terra. 5
Namque pudet patriae te, patriamque tui.

122. IN AULUM

Quidquid es, insipens sapientibus, Aule, videtis,
Et stultis sapiens esse. Quid ipse tibi?

123. IN LINUM DOCTOREM

Cur tam pro forma cupide facis omnna, famam
Negligis ingenii? Forma dat esse rei.
Audeat hoc siquis physicum, Line, dogma negare,
Assero. Doctori forma dat esse tibi.

124. IN THAIDA

O utinam vel bella minus, bona vel magis esses:
Turpius est pulchra nam meretrice nihil.

125. POLYGRAPHUS ANONYMUS

Cum premeret te dira fames, urgeret egestas,
Finderet et fauces insatiata sitis,
Dixtraxti miseros, distractio ipse, libellos.
Quid faceres? Tum sit sic malesuada fames.
Paupertate tibi sic imperitante, coactus 5
Es libros tu nunc edere, tunc edere.

126. IN CALVUM

Ecce, tibi nulli superant in vertice crines,
Nullus in infida stat tibi fronte pilus.
Omnibus amissis a tergo e fronte capillis,
Quid tibi iam restat perdere, calve? Caput.

127. AD CLAUDIUM ET LINUM

Nil nisi velle deest, bonus ut sis, improbe Claudi.
Improbus ut, Line, sis, nil nisi posse deest.

128. AD GEORGIUM

Sive Georgius in nostro vis esse libello, Nom.
Quam lente in versum progregrediare vides.
Sive tui generis celebrarem carmine laudes, Gen.
Difficilis fieret mentio crebra tui.
Seu meritas vellem versu tibi reddere grates, Dat. 5
Nulla tibi posset gratia digna dari.
Est bene quod versu non accuseris in ullo: Acc.
Hac una nomen conditione placet.
Si te appellari malles, generose Georgi, Voc.
Semper in extremum coniicerere locum. 10
Hei mihi, sermones tecum producere longos Abl.
Non possunt ullo carmina nostra modo.

129. MILITAT OMNIS AMANS

Non male militibus meretrices contulit Aulus:
Mars locat armatum corpus, inerme Venus.

130. SACRAMENTUM MILITARE

Sacramenta vocant sacra iuramenta Latini,
Quae praestat lecto bellica turba duci.
Si sacramentum nihil est nisi iuramentum,
Sacramenta quidem plura duobus erunt.

131. IN ALANUM, ET AVARUM ET MANCUM

Munera si gratis manco donatis Alano,
Fiet centimanus, qui modo mancus erat.
Si tamen expectes aliud pro munere munus,
Quamvis centimanus sit, tibi mancus erit.

132. REGUM STATUS

Dum non vult alter, timet alter dicere verum
Regibus. O miserum regis in orbe statum!

133. VIS, IUS. AD IURISCONSULTUM. AD D. GUILIELMUM JONES,IURUSCONSULTUM, COGNATUM SUUM

Vi ius adversum, vis adversaria iuri,
Inversum adversum nomen virumque sibi.

134. IN MARCUM

Uxores, viduas, ancillas, scorta, puellas
Diligis, uxorem negligis ipse tuam,
Inter tam variae Veneris certamina, quare
Quod licet, hoc solum non tibi, Marce, libet.

135. DESPERAT DEBT

Debitor uxoris quis non? Solvendo quis autem?
Uxori solidum* solvere nemo potest.

* Solvendo esse non intelligitur nisi qui solidum potest solvere, Iabol. de verb. sign. 1. Solvendo.

136. IN CULIANUM

Vir sapiens mirac’lum, hodie miracula cessant.
Hoc igitur nostro tempore nemo sapit.
At, Culiane, sapis: quare miracula nondum
Cessant, aut nondum tu, Culiane, sapis.

137. IN MARCUM, HOMINEM VENUSTUM

Marce, tui partem Venus improba adussit, ut esses
Ex aliqua saltem parte venustus homo.

138. IN ADRIANUM VERSIFICATOREM

Ridiculos versus, ridenda epigrammata scribis,
Ridendum in quibus est, ridiculumque nihil.
Nullus in his iocus est, at risit lector: id ipsum
Risit, in his nullum versibus esse iocum.

139. EGO, TU, ILLE. AD QUENDAM GRAMMATICASTRUM

Nullus homo est qui se non praeferat omnibus unum.
Hinc personarum prima vocatur ego.
Praesentem haud, absentem laedis amicum.
Scilicet hinc mihi tu proximus, ille tibi.

140. PETITE ET DABITUR VOBIS

Quae fuit a Domino promissa petentibus olim
Gratia, nunc solis dantibus illa datur.
Dant homines hodie gratis nihil; omnia gratis
Ex nihilo nil fit. Da, dabiturque tibi.

Date et dabitur vobis.

141. CONIUGES, LIBERI, PARENTES

Sunt unum vir et uxor, erant duo corpora. At unum
Corpus erant, duo sunt, filius atque pater.

142. IN MARCUM CAUSIDICUM

Ipse tibi causas dicis, non, Marce, clienti,
Qui tibi Londinum, non sibi, portat opes.
Certa tibi lex est, lis est incerta clienti,
Tu lucri, damni certus et ille sui.

143. AD PATREM

Vir quanto praestantior est quam foemina, tanto
Parte mei natus sum melior tuus.

144. ITALUS

Italus antiquos referens ab origine mores,
Coniugis inclusae vir dominusque suae est.
Licet hoc praestat mulieri, quod Deus Evae
Dixerat, aerumnas multiplicabo tuas.

145. QUALEM UXOREM VELIT. AD AMICUM SUUM, D. GUILIELMUM BUTTON, 1606

Hanc volo quae facilis sit amari, eadem sed amare
Difficilis, bello corpore, mente bona.
Rivales in amore volo, mereatur amorem
Multorum quod amo. Nil ego solus amem.

146. AD QUENDAM, QUOD NULLOS SIBI SIMILES LIBEROS GIGNERET CONQUERENTEM

Visne tibi similem generari ex coniuge prolem?
Uxorem primo quaerere tibi similem.

147. AD MARITOS. DE AMORE CONIUGALI

Cum pater uxorem noster sibi sumeret Evam,
Quem plus diligeret coniuge, nemo fuit.
Ergo maritalis summus, velut ordine primus
Patrius est, nata prole, secundus amor.

148. EPITAPHIUM DRAKI

Relligio quamvis Romana resurgeret olim,
Effoderet tumulum non puto, Drake, tuum.
Non est quod metuas, ne te combusserit ulla
Posteritas: in aqua tutus ab igne iaces.

149. EPITAPHIUM NOBILIS PUERI, AVO ET PATRE SUPERSTITE, DEFUNCTI

Non servat methodum logicae mors nescia nostrae.
Occidit ante patre natus, avumque nepos.

150. EPITAPHIUM MAURI

Corpus mente sua caret, et mens corpore Mauri.
Maurus utroque caret, nil nisi nomen habet.

151. EPITAPHIUM PYRAMI ET THISBES

Abstulit hunc vobis mors, hostis amica, dolorem,
Qui mortem vobis attulit ante dolor.

152. MORUS MORIENS

Abscindi passus caput est a corpore Morus,
Abscindi crines noluit a capite.

153. TRES LINGUAE CRUCIFIXAE

Lingua Pelasga artis custos, sophiaeque vetustae,
Romana imperii, tertia lingua Dei.

154. DON ANTONIO REX PORTUGALLIAE

Inter te regnumque tuum divortia nuper,
At sine consensu facta fuere tuo.
Dicere de regno potes ipse tuo, quod et olim
Christus* de regno dixerat ipse suo.

* Regnum meum non est de hoc mundo.

155. ALEXANDER, ARISTOTELES

Maximus hic regum, doctissimus ille sophorum,
Magnus Alexander, maior Aristoteles.
Doctus Alexandrum meliorem reddidit ille,
Non hic maiorem magnus Aristotelem.

156. PLATO

Quae primum in labris pueri sedere Platonis,
In libris resident usque Platonis, apes.

157. GEORGICA VIRGILII

Carmina de terris scribis, Maro, culta colendis.
Tu lectoris agros ingeniumque colis.

158. PERSIUS POETA

Scripta tenebrosi lego, non intelligo, Persi:
Lectores nimium negligit ille suos.

159. TACITUS

Veracem fecit probitas, natura sagacem,
Obscurum brevitas te, gravitasque brevem.

160. AD MARTIALEM

Dicere de rebus, personis parcere nosti,
Sunt sine felle tui, non sine melle sales.

161. AD PETRARCHUM

Semper dum tua Laura legetur, lis erit, utrum
Tu Laura, lauro dignior anne fores.

162. PLINIUS A PHILEMONE HOLLANDO MEDICO ANGLICE VERSUS

Plinius est longus, quia multa, brevis quia multum
Scribit, at Hollandus longior* at brevior.**

* Quia plenior. ** Quia planior.

163. DE CICERONE. AD CATULLUM

Tu quod dixisti verum, verumque, Catulle,
Quod praedixisti de Cicerone fuit.

164. AD HISTORICOS HUIUS SAECULI. AD D. THOMAM SACKEVILLE, COMITIS DORCESTRIAE FILIUM

Mendacem historico non esse, satis fuit olim.
Mendacem contra nunc satis esse, sat est.
Hic negat, alter ait: credat miserabilis viri
Proxima posteritas? Hic ait, ille negat.
Scinditur historicum studia in contraria vulgus. 5
Vixque minor constat cui sit habenda fides.

165. REGES, POPULUS

Abitur indicto populus sub principe, sicut
Prae capitis titubant ebrietate pedes.

166. SENATUS

Rex regnat solus, cur non regit omnia solus?
Qui regit et regitur, rectius ille regit.

167. AD HISTORICUM. AD D. THOMAM SACKEVILLE

Historias versando peritus, id absque periclo,
Quod docti damnis experiuntur, habes.
Nec tam multa gravis rerum experentia longo
Tempore, quam parvo te docet historia.

168. DE DIAETA, AD D. IOANNEM HARINGTON, EQUITEM

Si tarde cupis esse senex, utaris oportet
Vel modico medice, vel medice modice.
Sumpta, cibus tanquam, laedit medicina salutem,
At sumptus prodest, ut medicina, cibus.

169. PARES FRANCIAE

Non omnino pares estis, tamen est quoque quaedam
Imparium paritas, imparitas parium.

170. P. MAGNUS., C. MAIOR., F. MAXIMUS

Maximus hic Magno minor est, Maiorque maior.
Quis fuit istorum maximus ergo trium?

171. AD DOCTISSIMUM D. THOMAM SACKEVILLE, COMITIS DORCESTRIAE FILIUM

Iudicium ingeniumque tuum describere versus
Ingeniumque mihi, iudiciumque deest.
Iudicio, ingenio polles, potes omnia. Si non
Fallor ab ingenio iudicioque meo.
Iudicium, ingeniumque meum quodcunque sit, haud sum 5
Falsus in ingenio iudicioque tuo.

172. DE SEIPSO. AD SAMUEL DANIELEM POETAM

Si bona non facio, quid mirum, epigrammata? Nunquam
Versificans ungues rodo, caputve scabo.

173. SENSUS

Quinque voluntatisque voluptatisque ministri
Officium faciunt, an magis officiunt?

174. VISUS

Quo similis menti magis est, magis avocat illam
Visus, et ad nutus ducit, agitque suos.

175. AUDITUS

Quam cito vocalis vanescit in aure voluptas!
Quae velut aura venit, quae velut aura fugit.

176. ODORATUS

Os oculosque inter, naris gnarissima, quiddam
Carnale, et quiddam spirituale sapis.

177. GUSTUS

Quo vis ut gustus maior sit in ore voluptas,
Hoc tibi constabit pluris, emenda fame.

178. TACTUS

Est qui delectet nos tantum, est quique titillet
Tactus, et hic iuvenes afficit, ille senes.

179. OBIECTA SENSUUM

Visa, audita, olfacta mihi, gustataque, tactaque
Afficiunt sensus, inficiuntque meos.

180. TACTUS ET GUSTUS

Sunt qui nare nihil, sunt qui nihil aure iuventur.
Sunt etiam quorum lumina luce carent.
Gustu autem, tactuqe curet cur nemo? Tuetur
Ille individuam sensus, at hic speciem.

181. EPIGRAMMA, SATYRA

Nil aliud satyrae quam sunt epigrammata longa.
Est, praeter satyram nil, epigramma, brevem.
Nil satyrae si non sapiant epigrammata pungunt,
Ni satyram sapiat, nil epigramma iuvat.

182. MUTUS

Labra movet, veris non verberat aera verbis.
Quid velit, interpres dicat Apollonius.

183. CAECUS ET SURDUS

Cur oculis pollet magis hic, magis auribus ille?
His oculis audit, auribus ille videt.

184. DENTES ET LINGUA

Dens quasi dictus edens, lingua a lingendo vocata,
Traxit ab officio nomen uterque suo.

185. PHOENIX ET VIPERA

Tu pereundo paris viventem mortua, Phoenix.
Vipera vi pariens, tu pariendo peris.

186. BOMBYX

Arte mea pereo, tumulum mihi fabricor ipse;
Fila mei fati duco, necemque neo.

187. DEXTRA

Sive quid accipio, seu do, cur porrigo dextram?
Ne, mea quid faciat dextra, sinistra sciat.

188. LAEVA

A laevore datum nomen tibi, laeva, laboris
Impatiens longi, desidiosa manus.

189. DIES SOLIS

Qua prima emicuit lux, nondum sole creato,
Unde fit, ut solis dicta sit illa dies?

190. TERRA DI LAVORO

Plena voluptatis tellus, Campania, quondam,
Cur hodie nomen terra laboris habes?

191. VESTES

Antiquita viget novitas, renovata vetustas
Nascitur, et veteres nunc novitate placent.

192. VINUM

Angusto tristem pellens ex corde dolorem,
Tu cor laetificas latificando meum.

193. OVIS

Seu caro, seu corium, foetus, fimus, olea, chorda,
Lanave, lacve deest, omnia praestat ovis.

194. AGRORUM STERCORATIO

Vile excrementum stercus, sed inultile non es:
Tu nutrimento das alimenta meo.

195. HARMONIA

Inter dissimiles voces concordia maior
Quam similes: hominem vir, mulierque facit.

196. PSITTACUS

Si rerum sit fas invertere nomina parret
Garrulus inverso nomine prater erit.

197. ATRAMENTUM ET CHARTA

Certius ut feriat dubios color ater ocellos,
Poscit ab opposito lumen opemque suo.

198. COMOEDIA

Indicat in scena nostros comoedia mores:
Non habet in nobis fabula ficta locum.

199. PALLIATUS ET TOGATUS

Palliatus

Longius a terra quam nos sunt pallia nostra.

Togatus

Verro toga terram, mens super astra volat.

200. SATYRA

Idem qui legum, satyrarum finis, idemque
Principium. Mores has genuere mali.

201. EUNUCHUS

Testibus exectis, periit mihi mascula virtus.
Me tamen esse virum mentula* testis erit.

* Falsum testimonium.

202. CLEPSYDRA

Clepsydra mentitur verissima: nempe foramen
Tempore fit semper maius, arena minor.

203. MERCATOR

Dives utrum pauperne sit, haud mihi dicere promptum est,
Qui spes infido credit opesque mari.

204. LIBIDO

Deformem nigra formosam nocte videri
Non nox atra facit: caeca libido facit.

205. DONNA

Quo magis uxori dominatur nemo vir, unus
Uxorem dominam cur vocat ille suam?

206. MILES

Infligat Mars multa licet tibi vulnera, non tam
Mars nocet armatus, quam tibi nuda Venus.

207. EXERCITUS

Gens ingens fidei malefida, immanis, amansque
Caedis, et humano sanguine tincta manus.

208. AMANTIUM LACRYMAE

Humorem fervens ex ligno expellit ut ignis,
Ex oculo lacrymas elicit intus amor.

209. STELLAE

Impare qui numero gaudet, mihi credere par est
Impare quod numero condidit astra deus.

210. VENETIAE

Ut mare nil nisi aquae, coelum nihil est nisi stellae,
Sic sunt Venetiae nil nisi divitiae.

211. LYRA

In tam diversis cum sit concordia chordis,
Tam discors hominum non pudet esse genus?

212. AUCEPS

Excipe crudelem, qui ludere nescius, ignem,
Cuncta elementa tuis dant alimenta iocis.

213. ECHO

Vocem nulla potest ars sculpere, pingere nulla.
Sola repercussos exprimit echo sonos.

214. SPECULUM

Fingere non Phidia, nec Apelles pingere motum
Novit: tu Phidia plus et Apelle facis.

215. ECHO ET SPECULUM

Nil in se, praeter vocem, vitale habet echo.
Ut vivat, speculum non nisi voce caret.

216. MUSICA. AD AMICUM SUUM D. GUILIELMUM JAMES

Optima Musarum est, reliquis idcirco negatum
Artibus, a Musis musica nomen habet.

217. AD D. HENRICUM FANSHAW, EQUITEM, MUSARUM MAECENATEM

Tres tibi donavi libros,* tu tres mihi libras.
Nullus adhuc nostrum carius emit opus.

* Exemplar primae editionis.

218. ALBION. AD REGEM

Distracta imperiis olim fuit Anglia septem,
Diversa in partes insula tota novem.
Infelix quondam divisa Britannia, sub te
Principe iam felix, Albion Olbion* est.

* Beatum

Perge ad Lib. III